Blog: Door Eefje

“Peukennootjes rapen“

Nee, bovenstaande titel is geen schrijffout.
Het is de veelzeggende uitspraak van mijn neefje van destijds 3 jaar die met mij meedeed aan één van de maandelijkse zwerfafval opruimacties.

Nuttig ommetje

In bijna elk verslag van die opruimacties komen er ZAPpers voorbij die regelmatig met vuilgrijper en Rein-vuilniszak een gezond ommetje combineren met de eigen buurt schoner maken (of andersom natuurlijk). Iets waar ik tegelijk blij én bezorgd om ben: blij dat we zoveel actieve en bewuste inwoners hebben die vrijwillig de buitenruimte zwerfafvalvrij houden, bezorgd dat het nog steeds elke keer enorm nodig blijkt.

Ergernis nummer 1

Zoals vaak in de verslagen te lezen, is ergernis nummer 1 bij het opruimen de ontelbare hoeveelheid sigarettenpeuken. Of ‘peukennootjes’ dus. Naast moeilijk te pakken met een grijper, kost het veel tijd om ze allemaal op te ruimen én weten de meeste opruimers hoe schadelijk één zo’n peuk al is voor dieren, planten en water.
In Nederland rookt ongeveer 1 op de 5 mensen. Ik schat in dat al die rokers inmiddels heel goed weten dat roken schadelijk is voor de eigen gezondheid. Maar gezien het gemak waarmee veel rokers hun uitgerookte sigaret op de grond laten vallen, zegt iets over het gebrek aan kennis en bewustzijn over de gevolgen daarvan. Want ik schat óók in dat al die rokers echt niet doelbewust hun leefomgeving willen vervuilen.

Waarom op de grond?

Volgens onderzoek van CE Delft (2022, zie ook afbeelding) gooien de meeste rokers hun peuken op de grond uit onwetendheid, gemak en gewoonte. Veel mensen onderschatten vooral hóe schadelijk peuken zijn. En iedereen doet het, dus het zal wel meevallen dan?
Het ontbreken van afvalbakken of een rookpaal binnen een paar meter afstand wordt ook genoemd als oorzaak. Toch denk ik zelf eerder dat rokers misschien bang zijn voor brandgevaar in een prullenbak: zo vaak liggen peuken ónder een openbare afvalbak in plaats van erin. En met de uitvinding van de peukentegel (zo’n vierkant rooster tussen de stoeptegels), zijn we rokers juist gaan stimuleren om hun peuk in die tegel op de grond te mikken, wat de ‘weggooi-gewoonte’ versterkt.

Maak ‘m uit, Gooi ‘m in

Uit het genoemde onderzoek blijkt dat meer dan de helft van de rokers het gemakkelijk vindt om peuken meteen kwijt te kunnen omdat ze het smerig vinden het bij zich te houden, maar dat er vaak geen ‘geschikte prullenbakken of asbakken’ in de buurt zijn. Juist daarom heeft het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat een campagne ontworpen om rokers te leren dat elke uitgedoofde sigaret gewoon in elke openbare prullenbak mag.

Gratis zakasbakjes

En wat als er tóch geen afvalbakken in de buurt zijn? Ook dan heb je als roker eigenlijk geen excuus meer: er bestaan speciale afsluitbare asbakjes die makkelijk en veilig in je broek- of jaszak passen, zodat je de sigaret bij je kan bewaren tot je een prullenbak tegenkomt. Deze zakasbakjes zijn in Apeldoorn gratis verkrijgbaar bij ons via info@zerowasteapeldoorn.nl.

Zó schadelijk is een sigarettenpeuk in de natuur

Een sigarettenpeuk bestaat uit een plastic filter, (verbrande en onverbrande) tabak, de as en het papier. Het filter van plastic wordt in de natuur niet biologisch afgebroken, maar zal afbrokkelen in microplastics dat via bodem, planten en dieren in ons voedsel terecht komt.
In sigarettenrook zijn bij onderzoek naast nicotine minstens 150 andere zeer giftige stoffen aangetroffen, die ook in het plastic filter blijven zitten. Waaronder zware metalen als cadmium, arseen, nikkel, lood en zink. Eén sigarettenpeuk kan al 1000 liter water vervuilen. De stoffen en metalen worden door regen uit het filter gespoeld en belanden zo in de bodem en onze wateren. Daar leidt het tot schade en dood voor (water)dieren en gewassen, wat ook een negatief effect heeft op onze voedselketen.
(Bron: Trimbos Instituut, rapport ‘Milieuschade door peukenafval’ uit mei 2022)

Meedoen aan Plastic PeukMeuk dag!

Voor het 7e jaar op rij doen vrijwilligers vanuit heel Apeldoorn mee aan de inmiddels internationale ‘Plastic PeukMeuk’ dag (No Butts Day): op zaterdag 5 juli organiseert Stichting Zero Waste Apeldoorn rond het Stationsplein een peuken-opruimactie van 14.00u tot 16.00u.
Doe je mee? Aanmelden kan via de agenda: PeukMeuk actiedag in Apeldoorn.
Naast het opruimen van peuken, wordt met het uitdelen van informatieflyers en zakasbakjes gewerkt aan bewustwording over de schadelijkheid van peuken als zwerfafval. Het resultaat van de opruimactie wordt gedeeld met het Plastic Peuken Collectief en dient als data om plastic peukenfilters (op Europees niveau) te verbieden. De peuken zelf gaan naar Peukenzee, een organisatie die de peuken recyclet.

“Beukennootjes rapen”

Bent je een roker of ken je een roker? Gebruik dan deze kennis om te voorkomen dat peuken als zwerfafval eindigen. Zodat mijn neefje, dat nu zou moeten opgroeien in een ‘rookvrije generatie’, later met zijn kind weer ouderwets beukennootjes kan rapen, omdat peuken in de natuur niet meer bestaan.​

Foto’s: PeukMeuk actiedag 2023