hoe duurzaam is AI eigenlijk? Zero Waste Apeldoorn

The Sound of Zero Waste: hoe duurzaam is AI eigenlijk?

/0 Reacties/in , /door
The Sound of Zero Waste - Hoe duurzaam is AI

The Sound of Zero Waste: hoe duurzaam is AI eigenlijk?

Een boodschappen-netje vol groenten, een herbruikbare drinkfles, dansend in de Alpen… en natuurlijk de titel The Sound of Zero Waste. Leuk plaatje toch?
Maar er zit een serieus verhaal achter. Want deze afbeelding is gemaakt met AI. En hoewel AI ons steeds meer mogelijkheden geeft, is het gebruik ervan niet zonder gevolgen voor het milieu.
Want digitaal betekent niet dat iets geen grondstoffen, energie of water kost.

AI draait niet op lucht

Als je ChatGPT, Claude, Copilot, Ecosia AI of een andere AI-chatbot gebruikt, lijkt het alsof je alleen maar een vraag intikt en vrijwel direct antwoord krijgt. Achter dat eenvoudige scherm staat echter een enorme fysieke infrastructuur.

AI-modellen draaien in datacenters vol krachtige computers en chips. Die gebruiken elektriciteit en produceren warmte. De servers moeten worden gekoeld en daarvoor kan water nodig zijn. Daarnaast zijn voor de bouw van datacenters, servers en chips grondstoffen en kritieke mineralen nodig. En uiteindelijk blijven er ook elektronische apparaten over die moeten worden vervangen en verwerkt.

De milieu-impact van AI zit dus niet alleen in de elektriciteit die nodig is voor een prompt. Het gaat om de hele keten: van grondstoffen en productie van chips tot datacenters, energiegebruik, koeling en uiteindelijk elektronisch afval.

💧 Water

Water is misschien wel een van de meest verrassende onderdelen van het verhaal.
Datacenters kunnen water gebruiken om servers te koelen. Maar watergebruik zit ook indirect in de productie van elektriciteit. Hoeveel water er precies nodig is, verschilt sterk per datacenter, koelsysteem, locatie en energiebron.

Het nieuwe rapport van het United Nations University Institute for Water, Environment and Health (UNU-INWEH) kijkt daarom niet alleen naar CO₂, maar ook naar de water- en landvoetafdruk van AI. De onderzoekers benadrukken dat die drie niet automatisch dezelfde kant op bewegen: een energiebron die weinig CO₂ uitstoot, kan bijvoorbeeld relatief veel water of land vragen.

⚡ Energie

AI vraagt behoorlijk wat rekenkracht en dus elektriciteit. En het gaat daarbij niet alleen om het trainen van grote AI-modellen.

Eenmaal online worden die modellen voortdurend gebruikt. Volgens UNU-INWEH is naar schatting 80 tot 90 procent van het energiegebruik van AI toe te schrijven aan het draaien van modellen voor dagelijkse toepassingen (inference), en niet aan het trainen ervan.
Oftewel: niet alleen het bouwen van het model kost energie. Iedere keer dat wij het gebruiken, draaien er ergens computers. En dat tikt aan als miljarden mensen dat regelmatig doen.

En dan zijn er nog chips, grondstoffen en land

AI heeft hardware nodig. Heel veel hardware.

Voor krachtige AI zijn gespecialiseerde chips nodig. Voor de productie daarvan zijn grondstoffen, water en energie nodig. Ook datacenters zelf nemen ruimte in beslag en vragen infrastructuur: gebouwen, elektriciteitsnetten, koelsystemen en verbindingen.

UNEP wijst daarnaast op het gebruik van kritieke mineralen en op de groeiende hoeveelheid elektronisch afval die samenhangt met de uitbreiding van AI-infrastructuur.

Het is dus eigenlijk een beetje vreemd om AI alleen te zien als “een slim stukje software”. AI is ook een fysieke industrie.

En een afbeelding maken dan?

Daar komt onze vrolijke Sound of Zero Waste-afbeelding om de hoek kijken.
Een tekstvraag aan AI en een compleet gegenereerde afbeelding zijn namelijk niet hetzelfde. Volgens UNU-INWEH kan het energiegebruik per AI-taak enorm verschillen. In hun analyse ligt het energiegebruik van een typische AI-afbeelding ongeveer 1.450 keer hoger dan dat van een eenvoudige tekstclassificatietaak. AI-video’s vragen nog veel meer.

Dat betekent natuurlijk niet dat één plaatje maken hetzelfde is als 1.450 ChatGPT-gesprekken. Het is een vergelijking met een specifieke, veel lichtere AI-taak. Maar het laat wél zien dat wat je AI laat doen ertoe doet.

Een simpele tekstvraag is iets anders dan een afbeelding genereren. Een afbeelding is weer iets anders dan een hele video laten maken.
En daar zit een mooie zero-waste-les in: Gebruik wat je nodig hebt. Niet alleen omdat het kan.

Dus nee, we gaan niet voortaan iedere AI-afbeelding de grond in stampen. Maar misschien hoeven we ook niet de hele klas, familie, voetbalvereniging én buurvrouw als Muppet te laten genereren omdat het grappig is. 😉

Dus: moeten we stoppen met AI?

Nou… niet per se. En eerlijk is eerlijk, het zou een utopie zijn om te denken dat men dat echt gaat doen.
AI kan ook een handig hulpmiddel zijn, dat je het voor betere en heldere communicatiedoelen gebruikt, bijvoorbeeld om een tekst te corrigeren, of aantrekkelijker te maken voor de lezers, of om informatie op te zoeken.

Zo gebruiken we zelf bij Zero Waste Apeldoorn zelf ook weleens AI. Bewust en met mate, met het hogere doel om meer mensen mee te kunnen bereiken en informeren.
En zo is de afbeelding bij dit artikel met AI gemaakt. Niet omdat we vonden dat de wereld nog één AI-plaatje nodig had, maar omdat we met dit beeld juist aandacht willen vragen voor- en informatie willen verstrekken over de milieu-impact van AI. Zoals Balzac het zo terecht schreef: “On ne fait pas d’omelette sans casser des œufs.” (oftewel, “Je kunt geen omelet maken zonder eieren te breken!”)

Maar AI kan toch ook iets goeds doen?

Zeker. En dat is belangrijk om erbij te vertellen.
AI is niet alleen maar slecht voor het milieu. Het kan juist worden ingezet om milieuproblemen aan te pakken. Denk bijvoorbeeld aan:

  • 🌞 het beter voorspellen en benutten van zonne- en windenergie;
  • ⚡ het slimmer aansturen van elektriciteitsnetten;
  • 🏭 het efficiënter maken van productieprocessen;
  • 🚛 het optimaliseren van routes en logistiek;
  • 🏢 het verminderen van energiegebruik in gebouwen;
  • 🔧 voorspellend onderhoud, waardoor apparatuur langer mee kan;
  • 🛰️ het analyseren van satellietbeelden voor natuur- en klimaatmonitoring;
  • 🌍 het opsporen van methaanlekken;
  • ♻️ het analyseren en sorteren van afvalstromen.

De International Energy Agency (IEA) beschrijft bijvoorbeeld toepassingen waarbij AI elektriciteitsnetten helpt optimaliseren en meer hernieuwbare energie kan integreren. Ook kan AI worden gebruikt voor efficiëntere productie, gebouwen en transport.

Een mooi actueel voorbeeld komt van UNEP: AI wordt ingezet om satellietgegevens over methaanemissies sneller te analyseren, waardoor grote methaanlekken eerder kunnen worden opgespoord en aangepakt.
AI kan dus onderdeel zijn van de oplossing. Maar het is geen gratis oplossing. En ook daar geldt: de winst die AI oplevert, moet worden afgezet tegen de middelen die ervoor nodig zijn.

En hoe zit dat dan met Ecosia en AI? 🌳

Ook AI is niet zwart-wit. Een mooi voorbeeld is Ecosia, de zoekmachine die bekendstaat om het financieren van boomplant- en andere klimaatprojecten.

Ecosia gebruikt zijn winst voor klimaatactie: het grootste deel daarvan gaat naar het planten en beschermen van bomen. Dat geld komt onder meer uit advertentie-inkomsten die ontstaan wanneer mensen via Ecosia zoeken en op advertenties klikken.

Maar wat gebeurt er als je niet gewoon zoekt, maar een vraag stelt aan Ecosia AI Chat?

Ecosia biedt inmiddels een eigen AI-chatfunctie aan. Die gebruikt momenteel Mistral Small 4, een relatief klein AI-model. Volgens Ecosia is dit model energie- en waterefficiënter dan veel grotere AI-modellen. Ecosia zegt bovendien dat het meer schone energie produceert dan de energie die zijn zoek- en AI-functies verbruiken.

Betekent dat dat je met iedere vraag aan Ecosia AI Chat automatisch een boom plant? Nee. Het is geen systeem waarbij één AI-vraag rechtstreeks aan één boom wordt gekoppeld. Wel stelt Ecosia dat zoeken op zijn platform – inclusief het gebruik van de AI-functies – onderdeel blijft van zijn bredere model waarmee het klimaatactie financiert.

En ook bij Ecosia blijft de belangrijkste nuance overeind: AI-gebruik vraagt rekenkracht en dus energie. Dat Ecosia die energie probeert te beperken en tegelijkertijd investeert in hernieuwbare energie en klimaatactie, maakt het gebruik bewuster en anders dan bij veel andere aanbieders, maar maakt een AI-vraag niet ineens impactvrij.

Ook hier geldt dus: kijk niet alleen naar het label, maar naar wat je daadwerkelijk gebruikt.

Maar wacht eens… hoe zit het dan met Netflix?

Hier wordt het interessant. Want als we eerlijk naar onze digitale voetafdruk kijken, moeten we niet alleen naar AI wijzen.
Ook streaming, videobellen, social media en andere digitale diensten vragen energie en data. Een vergelijking die in juni 2026 werd gepubliceerd naar aanleiding van het UNU-INWEH-onderzoek stelt dat 30 minuten Netflix kijken qua energiegebruik overeenkomt met 91 ChatGPT-gesprekken. In hetzelfde artikel wordt aangehaald dat een uur Teams-vergaderen overeenkomt met ongeveer 100 AI-chats.

Dat is een belangrijke kanttekening bij het AI-debat. Want het heeft weinig zin om heel principieel één AI-vraag te vermijden om vervolgens iedere avond urenlang video te streamen.

Dezelfde bron citeert AI-trainer Bas Prins, die erop wijst dat een gemiddelde Nederlander dagelijks veel tijd besteedt aan streaming, sociale media en videobellen. Zijn punt: je digitale gedrag als geheel bepaalt je impact, niet alleen je AI-gebruik.

En ja: Spotify, YouTube, podcasts en Netflix vallen allemaal onder streaming wanneer je ze online afspeelt. Een nummer, video of podcast die je iedere keer opnieuw via internet binnenhaalt, vraagt dus opnieuw netwerk- en datacenterinfrastructuur. Bij downloaden voor offline gebruik hoeft die inhoud niet telkens opnieuw te worden gestreamd.

Bewust digitaal gedrag

Als je je digitale voetafdruk wilt verkleinen, hoef je echt niet terug naar een leven zonder internet. Begin gewoon met jezelf af te vragen:

Moet ik dit echt doen?
Moet die serie aan als je na vijf minuten met je ogen dicht op de bank ligt?
Moet dat filmpje op YouTube echt nog een keer?
Moet je iedere dag urenlang muziek streamen terwijl je ook een playlist offline kunt opslaan?
Moet je voor iedere kleine vraag een AI-tool gebruiken?
En moet je twintig varianten van dezelfde afbeelding laten genereren omdat nummer 21 misschien nét iets leuker wordt? Misschien niet.

Digitale vervuiling zie je niet. Maar het bestaat wel.

Dat is misschien het lastigste aan digitale duurzaamheid. Bij een plastic fles zie je de fles. Bij een wegwerpkoffiebeker zie je het afval. Bij een autorit zie je de benzine verdwijnen. Maar wanneer je een prompt intikt, gebeurt er op je scherm eigenlijk… niets bijzonders. Je krijgt een antwoord.
Toch draaien er ondertussen servers. Wordt er elektriciteit gebruikt. Is er koeling nodig. Zijn er chips en andere hardware geproduceerd. En achter die hardware zitten grondstoffen, fabrieken, transport en uiteindelijk elektronisch afval. De impact is onzichtbaar geworden, maar daarmee is hij niet verdwenen.

Dus misschien is dit wel de belangrijkste zero-waste-tip voor AI:

Denk na vóór je prompt.

Gebruik AI als het iets toevoegt. Kies waar mogelijk voor een lichtere toepassing. Vraag niet om een afbeelding als tekst voldoende is. Genereer niet eindeloos door omdat het kan. En kijk niet gedachteloos urenlang naar content omdat die toevallig automatisch begint te spelen.

Niet alles wat digitaal kan, hoeft ook digitaal.

Tips Samen tegen voedselverspilling

Samen tegen voedselverspilling

/0 Reacties/in , /door

Wat kunnen we (samen) doen tegen voedselverspilling

Wist je dat*…

… we in Nederland zo’n kwart van ons eten nooit opeten? Al dat voedsel wordt verbouwd, vervoerd, gekoeld, en gekookt, en dat kost bakken energie. Energie die onze aarde opwarmt. 🌍🌡️
… we jaarlijks in Nederland maar liefst 2 miljard kilo voedsel verspillen? Dat is genoeg om een eindeloze rij vrachtwagens te vullen van Utrecht tot Barcelona, bumper aan bumper! 🚛🚛🚛
… in 2022 per persoon gemiddeld 33,4 kilo vast voedsel in de prullenbak belandde, en 64,4 liter drinken in de gootsteen of het toilet? Brood, groente, fruit, aardappelen en zuivel zijn de grootste boosdoeners. 🍞🍓🥦🥔🥛
… als alle Nederlanders een week lang géén voedsel verspillen, we 22 miljoen maaltijden zouden redden? Dat scheelt ook nog eens 33 miljoen kilo aan CO2-uitstoot, oftewel bijna een half miljoen ritjes van Groningen naar Maastricht. 🚗🚗🚗
… we per persoon zo’n drie boterhammen per week kunnen redden van de vuilnisbak? Dat komt neer op ruim 60 miljoen boterhammen per week in heel Nederland!

Wat kun je doen?

Tips voor thuis

🍌 Check je voorraad: wat moet er als eerste op?
🥛 Heeft een product de Tenminste Houdbaar Tot-datum bereikt? Kijk, ruik, en proef! Vaak is het nog prima te gebruiken. (Let op: dit geldt niet voor de Uiterste Verbruiksdatum op verse producten zoals vlees!)
🧊 Eet of vries in vóór de Te Gebruiken Tot-datum.
❄️ Zet je koelkast op 4 graden voor optimale versheid.
🌡️ Bewaar je eten op de juiste plek: elk product heeft z’n ideale bewaarplek! Bij twijfel, gebruik de Bewaarwijzer.
🥄 Kook op maat: zo voorkom je restjes én verspilling. Gebruik bijvoorbeeld een eetmaatje.
🍲 Warm restjes op, niet de aarde! Plan een kliekjesdag om lekker creatief te zijn met wat er nog in huis is.
🥪 Vries je brood in, of maak van oud brood iets lekkers.

Slim boodschappen doen

🥫 Check eerst je voorraad voordat je boodschappen gaat doen.
📝 Maak een planning én een lijstje: zo koop je precies wat je nodig hebt.
🧺 Koop gepast en vermijd impulsaankopen.
📱 Gebruik de TooGoodToGo app om voedsel te redden dat anders weggegooid zou worden.
👛 Haal producten uit de ‘Korting tegen verspilling‘-bak en red groenten, fruit en meer van de prullenbak! Let op stickers zoals ‘Samen tegen verspilling‘.
💪 Word Soldaat van de No Waste Army! Samen kunnen we echt verschil maken.

Verspillingsvrije week

Tijdens de Verspillingsvrije Week vraagt Stichting Samen Tegen Voedselverspilling aandacht voor voedselverspilling. Het is een week vol toffe acties, tips en inspiratie om jou te helpen bewuster om te gaan met je eten. Natuurlijk streven we ernaar om het hele jaar door verspillingsvrij te leven, maar deze week is een mooi startpunt!

Bekijk onze tips en ga aan de slag! Samen tegen Voedselverspilling in Apeldoorn:
– 8 tips voor een dagje minder afval – Zero Waste Apeldoorn
– Ode aan de pannenlikker – Zero Waste Apeldoorn
– Gaan met die weesbanaan! – Zero Waste Apeldoorn
– Very nICE cream! – Zero Waste Apeldoorn
– Bananen mugcake – Zero Waste Apeldoorn
– Duurzaam op vakantie: Maak het op! – Zero Waste Apeldoorn
– Voorkom voedselverspilling tijdens de feestdagen – Zero Waste Apeldoorn

Op de website van Samen Tegen Voedselverspilling vind je nog meer tips en ideeën. Elke kleine actie helpt de planeet een beetje meer!

Hoe verspillingsvrij ben jij?
Doe de test op de website van Milieu Centraal!

*Bron: Samen Tegen Voedselverspilling

Duurzaam op vakantie - Maak het op!

Duurzaam op vakantie: Maak het op!

/0 Reacties/in , , /door

Duurzaam op vakantie: maak het op! 🧳🍽️

We zijn aangekomen bij de laatste tip in onze serie over duurzaam vakantievieren – tijd om je koffers te sluiten en écht te gaan! 🌍

Of je nu kiest voor een relaxte staycation of een reis buiten Nederland, je hebt nu alle tips in je zak en koffer om duurzaam op reis te gaan: vervoer, accommodatie, benodigdheden… Van zonnebrandcrème tot zonnebril… Check, check, dubbelcheck! ✅✅

Maar voordat je vertrekt, stellen we je één belangrijke vraag: wat laat je achter? 👀

Voorkom voedselverspilling voor vertrek

Heb je binnenkort vakantieplannen? Zorg dan dat je op tijd je koelkast, voorraadkast en fruitschaal checkt. Zonde om eten te moeten weggooien terwijl het nog prima mee kan of ingevroren kan worden.

Slimme tips om voedselverspilling te voorkomen:

🍌 Begin op tijd – Check een week van tevoren wat je nog in huis hebt. Maak een eetplanning tot aan je vertrek.
🥗 Plan je laatste maaltijden slim – Gebruik restjes in een soep, omelet, salade of roerbakgerecht.
🧊 Vries overgebleven eten in – Denk aan geblancheerde groenten, fruit of kliekjes. Zo heb je iets achter de hand bij thuiskomst!
🥣 Fruit over? – Snijd het in stukjes voor een fruitsalade voor onderweg, vries het in, of neem het gewoon als snack mee.
🚗 Geef het weg – Maak buren, vrienden of familie blij met wat je niet meer opkrijgt. Of neem gekoeld eten mee voor onderweg (en eet het binnen 2 uur op als het koel moet blijven).

Meer slimme tips vind je op Samen Tegen Voedselverspilling 💡

Heb jij nog een slimme “maak-het-op-voor-vakantie”-tip? Deel ‘m in de reacties! 👇

Very nICE cream!

Very nICE cream!

/0 Reacties/in , , /door

Very nICE cream! 🍌🍦

Zelfgemaakt ijs zonder ijsmachine? Dat kan makkelijk – en gezond – met Nice Cream!

Deze ijstraktatie is gemaakt van slechts één basisingrediënt: bevroren banaan. Ideaal op warme dagen, voor kinderen én volwassenen, en een perfect alternatief voor traditioneel ijs. Geen toegevoegde suikers of onnodige verpakking – wél smaak, plezier en verkoeling!
Een verfrissende en gezonde traktatie die je in slechts enkele minuten kunt bereiden.

Wat is Nice Cream?

Deze ijstraktatie is gemaakt van slechts één basisingrediënt: bevroren banaan. Ideaal op warme dagen, voor kinderen én volwassenen, en een perfect alternatief voor traditioneel ijs. Geen toegevoegde suikers of onnodige verpakking – wél smaak, plezier en verkoeling!

Voeg eventueel fruit, noten, plantaardige melk of cacao toe voor variatie. Het is 100% plantaardig (tenzij je zuivel toevoegt), supermakkelijk te maken en zó klaar.

Een verfrissende en gezonde traktatie die je in slechts enkele minuten kunt bereiden. 😋 🍦🍧🍨

💡 Pro tip: gebruik overrijpe bananen die anders weggegooid worden. Perfect rijp = extra zoet!

De Basis:

  • (Biologische) rijpe bananen 🍌
  • Een scheutje citroensap (optioneel) 🍋
  • Eventueel biologische plantaardige- of koemelk 🥛

In een handomdraai Nice Cream maken:

  • Voor een volle kop Nice Cream snijd je twee rijpe bananen in dikke plakken. Schik ze op een bord of, nog eenvoudiger, in een grote bak die bestand is tegen lage temperaturen. Spreid de plakjes goed uit elkaar en plaats ze vier uur in de vriezer. 🧭
  • Mix ze vervolgens in de blender tot je een glad mengsel krijgt. Voeg eventueel een scheutje citroensap toe en je heerlijke basis is klaar om aangepast te worden! 🥣

Ideeën voor Toppings: 🍨

  • 🍓 Fris fruitig – Basis Nice Cream + aardbeien en rode bessen: Voeg een (zelfgemaakte) coulis van rood fruit toe en garneer met enkele bosbessen en muntblaadjes voor een supervers resultaat.
  • 🥜 Pindakaas power – Basis Nice Cream + cashewmelk en een eetlepel pindakaas: Voeg een coulis van gezouten boterkaramel en pindachips toe en geniet meteen van je peanut butter Nice Cream!
  • 🍫 Choco-droom – Basis Nice Cream + amandelmelk en een eetlepel cacaopoeder: Versier alles met een coulis van pure chocolade of praliné. Voeg als topping een toefje (vegan) slagroom en chocoladeschilfers toe.

Extra Tips:

  1. Vooruit plannen: Bevries altijd een paar bananen zodat je op elk moment Nice Cream kunt maken.
  2. Textuur verbeteren: Voeg een beetje plantaardige melk toe als het mengsel te dik is om te blenden.
  3. Probeer kruiden: Een snufje kaneel, vanille-extract, of zelfs een beetje gember kan je Nice Cream een unieke smaak geven.
  4. Gezonde vetten toevoegen: Avocado of kokosolie kunnen de textuur nog romiger maken zonder de gezonde factor te verliezen.
  5. IJsvormpjes gebruiken: Giet het mengsel in ijsvormpjes voor individuele porties die je later kunt eten.

Probeer deze tips uit en maak je eigen unieke creaties. Veel plezier met experimenteren! 🍦

Wat is jouw favoriete Nice Cream-combinatie? Deel ‘m in de reacties! 👇
Of probeer deze zomer eens een Nice Cream-proeverij – met het hele gezin!

Tip Verfrissing zonder Verspilling

Verfrissing zonder Verspilling

/0 Reacties/in , , /door

Verfrissing zonder Verspilling☀️💦

Korte quiz!

(Schrijf je antwoorden op je uitwisbare kladblok of maak notities in je telefoon/laptop)

  1. Hoeveel liters (drink)water bevat een zwembad in de tuin (gemiddeld)?
  2. Hoeveel extra liters water verbruiken we in de zomer voor verkoeling (vaker douchen of op een andere manier ons lichaam koelen)?
  3. Hoeveel liters drinkwater gebruiken we voor de tuin in de zomer?

Antwoorden

  1. Een gemiddeld tuinzwembad kan ergens tussen de 7.000 en 100.000 liter water bevatten, afhankelijk van de grootte en diepte.
  2. In de zomer kunnen mensen ongeveer 50 tot 100 liter extra water per dag gebruiken door vaker te douchen of andere vormen van verkoeling. Over een periode van drie maanden kan dit oplopen tot 4.500 tot 9.000 liter extra waterverbruik per persoon.
  3. Voor een gemiddelde tuin van 100 vierkante meter kan het waterverbruik in de zomer oplopen tot ongeveer 10.800 liter per seizoen, afhankelijk van de specifieke omstandigheden en besproeiingsgewoonten. Het werkelijke verbruik kan variëren, maar dit geeft een idee van de hoeveelheden die betrokken zijn bij het besproeien van een tuin.

Hoeveel antwoorden had je goed? 👀

Uiteraard zijn alle antwoorden op deze vragen een ruwe schatting en het werkelijke extra verbruik drinkwater kan variëren afhankelijk van individuele gewoonten en omstandigheden. Maar het blijven indrukwekkende (en zorgelijke) cijfers. We staan er niet altijd bij stil, zeker niet in een waterrijk land als Nederland, maar (drink-)water is een kostbare grondstof waar we bewust mee moeten omgaan. Want elke druppel telt en kan helpen om een positieve impact te hebben op het milieu, onze leefomgeving en onze portemonnee. 

Maar hoe vind je verkoeling zonder teveel waterverbruik of verspilling op de hete zomerdagen? Daar hebben we een aantal tips voor!

Binnen het huis

  • Zonwering: Sluit gordijnen, jaloezieën of gebruik zonwering om direct zonlicht buiten te houden en de binnentemperatuur lager te houden.
  • Natuurlijke ventilatie: Open ramen en deuren in de ochtend en avond om koele lucht binnen te laten en sluit ze overdag om warmte buiten te houden.
  • Ventilatoren: Gebruik plafondventilatoren om de luchtcirculatie te verbeteren en je koeler te voelen zonder de airconditioner te gebruiken.
  • Luchtbevochtiger: Gebruik een luchtbevochtiger om de luchtvochtigheid te verhogen, wat kan helpen om je koeler te voelen.

Buiten het huis

  • Schaduw: Plant bomen of gebruik schaduwdoeken om schaduwrijke plekken te creëren waar je kunt zitten en afkoelen zonder direct zonlicht. Wist je dan 1 boom gelijk is aan 10 airco’s?
  • Waterinstallaties: Kleine waterpartijen zoals een vijvertje in de tuin kunnen helpen de omgevingstemperatuur te verlagen door verdamping, zonder dat veel water nodig is.
  • Koude en vochtige washand of handdoek: Plaats een koude of vochtige handdoek of washandjes op je polsen, nek of voorhoofd voor directe verkoeling.

Waterbesparende verkoelingstechnieken

  • Slim douchen: Sta één minuut onder een koele douche. Dit bespaart water en koelt je direct af.
  • Opvangsystemen voor regenwater: Installeer opvangsystemen voor drink- en regenwater en gebruik dit water voor het besproeien van je tuin of voor andere binnen- en buitenactiviteiten.
  • Waterpret:
    • In plaats van een zwembad in de tuin op te zetten, ga liever naar een zwembad of vind een natuurlijke zwemvijver (gratis). Zie links hieronder.
    • Toch verkoelen in de tuin? Een voetenbadje is ook heerlijk!
    • Laat kinderen lekker spelen met natte sponzen of een kleine waterbak. Trek ze een t-shirt aan. Een nat shirt is heerlijk verkoelend!
    • Willen de kinderen toch echt een zwembad? Vraag een paar buren om samen te doen. Zo heeft niet iedereen een zwembad, maar kun je met een aantal gezinnen er samen één delen! Gebruik opblaasbare kinderzwembaden of voetenbaden die minder water verbruiken dan een volwaardig zwembad. Installeer bij een groter (gedeeld) zwembad een filterpomp. Dan bespaar je heel veel water!
      Ongeacht het formaat van het zwembad: hou het water schoon, zodat je het niet hoeft te verversen, bijvoorbeeld door een voetenbadje voor het zwembad te zetten, zodat er geen viezigheid in komt. Wordt het water vies? Kijk of je het schoon kunt maken met een netje. Even zeven kan al wonderen doen!
  • Watergebruik minimaliseren: Gebruik een tuinslang met een sproeikop die je kunt aanpassen om minder water te gebruiken voor koeling of besproeiing.

Algemene tips

  • Hydratatie: Blijf gehydrateerd door voldoende water te drinken. Dit helpt je lichaam beter te koelen.
  • Kleding: Draag lichte, ademende kleding gemaakt van natuurlijke vezels zoals katoen of linnen.
  • Timing van activiteiten: Plan inspannende activiteiten in de vroege ochtend of late avond wanneer het koeler is.

Door deze methoden te combineren, kun je effectief afkoelen tijdens warme dagen zonder onnodig veel water te verspillen.

Lokale zwermbaden en natuurlijke zwemvijvers: https://zwemindex.nl/apeldoorn
Gratis zwemwater vinden: https://www.zwemwater.nl/

Koffertje vol tips voor de leukste staycation

Koffertje vol tips voor de leukste staycation

/0 Reacties/in , , /door

Koffertje vol tips voor de leukste staycation

Say-what? Stay-cation! Van de Engelse woorden “Stay” (blijven) en “Vacation“(vakantie) – Een vakantie niet ver van huis dus, gewoon lekker in eigen land!

Home Sweet Home

Een paar dagen of weken in Tuinesië of op Balkonië is de meest duurzame manier van vakantievieren! Misschien niet het meest exotisch, maar soms kan je niet anders. Of wel, en geniet je gewoon het meest van je eigen paradijsje met het allerlekkerste bed! 😎😴

Nederland is práchtig 💚

Je kunt er ook voor kiezen om op steenworp afstand van je huis op vakantie te gaan. Gewoon lekker in eigen land!
We vergeten het soms maar het is niet nodig is om honderden kilometers te reizen om een onvergetelijke vakantie te hebben en he-le-maal tot rust te komen.

Een staycation kent veel voordelen:

  • Kostenbesparing: je bespaart op reis- en verblijfskosten. Kan je dat geld leuk besteden aan ervaringen of lekker eten.
  • Stressvrij: Geen zware koffers, geen paspoort nodig.
  • Flexibel en vrij: je hoeft geen rekening te houden met strakke reisschema’s, waardoor je vrijer bent om te gaan en staan waar je wilt.
  • Not lost in translation: geen misverstanden doordat je de taal niet spreekt, ook wel zo prettig.

Een ECHTE vakantie

De sleutel tot een succesvolle staycation is om het te behandelen als een echte vakantie. Verbreek de banden met werk of dagelijkse sleur, stel grenzen en gun jezelf volledige ontspanning en geniet van je vrije tijd. Of je nu ervoor kiest om je lokale omgeving te verkennen of een gezellige vakantiesfeer thuis te creëren; een staycation kan een enorm verfrissende en ontspannen ervaring zijn. 🥰

Tips wat te doen tijdens een staycation:

Hier zijn een paar ideeën om je staycation leuk en memorabel te maken.

(Her)ontdek hoe mooi Nederland is:

Ontdek attracties en verborgen pareltjes in je eigen stad of dorp. In Nederland heeft elke regio wel iets unieks te bieden. Bovendien steun je hiermee je lokale economie.

  • Bezoek lokale musea: Vaak missen we de bezienswaardigheden in onze eigen stad. Bezoek musea en galerieën die je nog niet eerder hebt gezien.
  • Wandeling of fietstocht: Ontdek nieuwe wandel- of fietspaden in je omgeving. Vaak zijn er verborgen pareltjes dichtbij huis.
  • Picknick in het park: Plan een uitgebreide picknick in een lokaal park, compleet met je favoriete hapjes en drankjes.
  • Stadswandeling: Doe een toeristische wandeling door je eigen stad, eventueel met een gids om meer te leren over de geschiedenis en verborgen verhalen.

Rust, ontspanning en zelfzorg

Zet je mail uit, en je telefoon op stil en neem de tijd om jezelf te verwennen met precies dát waardoor jij tot rust komt.

  • Lezen: Creëer een gezellige leeshoek en duik in die stapel boeken waar je nooit aan toekomt.
  • Tuindag: Spendeer tijd in je tuin, werk aan een moestuin, of maak een nieuw bloemenbed.
  • Yoga en meditatie: Neem de tijd om tot rust te komen met dagelijkse yoga- en meditatiesessies.

Thuis & quality time met dierbaren

Breng tijd door met familie en vrienden. Plan samen activiteiten die je ook op vakantie ver weg zou doen. Maar nu zonder de afleiding van werk of reizen. Dit kun je thuis en/of met familie/vrienden doen:

  • Themadagen: Plan dagen met verschillende thema’s, zoals een film-marathon-dag, of een kookdag waarbij je gerechten uit verschillende landen probeert te maken.
  • Film-marathon: Kies een thema of een filmreeks, zoals Disney-films, Harry Potter, of Marvel-films, en maak er een gezellige filmavond van. Zorg voor popcorn, dekens en misschien zelfs zelfgemaakte “bioscoopkaartjes”.
  • Kookworkshops: Probeer nieuwe recepten uit en maak samen met je gezin of partner een bijzonder diner. Je kunt zelfs een (online) kookworkshop volgen.
  • Speurtocht: Organiseer een speurtocht voor het hele gezin, compleet met leuke opdrachten en een schat aan het eind.
  • Bordspellenavond: Haal je favoriete bordspellen tevoorschijn en organiseer een bordspellenavond.
  • Kamperen in de tuin: Zet een tent op in de tuin, doe alsof je op een echte kampeervakantie bent en vertel verhalen onder de sterren.
  • Buitenbioscoop: Zet een projector op in de tuin en geniet van een filmavond onder de sterren.
  • Tuinsporten en spelletjes: Organiseer een mini-sporttoernooi met spellen zoals touwtrekken, zaklopen, frisbee, badminton of een potje voetbal.

Andere activiteiten

  • Sportactiviteiten: Probeer nieuwe sporten uit zoals paddleboarding, kajakken, of een klimmuur in de buurt.
  • Creatieve workshops: Volg een workshop in iets creatiefs, zoals schilderen, pottenbakken, of fotografie.
  • Overnachten: Als je echt het vakantiegevoel wilt, boek dan een nacht in de buurt met een mooi uitzicht of bijzondere faciliteiten (zie ontdekken en overnachten).
  • Dierentuin of pretpark: Breng een dag door in een dierentuin of pretpark in de buurt (zie ontdekken en overnachten).

Ontdekken en overnachten

Veel plezier met je staycation! ☀️⛱️🕶️⛺🏕️💦

Tip Hoe vol is jouw emmer?

Hoe vol is je emmer?

/0 Reacties/in , /door

💧 Hoe vol is jouw emmer? 😉

Watertekort? Droge tuin? Zet een dag lang een emmer in je gootsteen en vang al het water op dat anders verloren gaat. Denk aan water dat wegspoelt bij het wassen van fruit, omspoelen van glazen, of wanneer je wacht tot de kraan warm wordt. Je zult versteld staan hoeveel emmers water je zo opvangt! Gebruik dit water om je planten water te geven of het toilet door te spoelen.

💡 Kleine moeite, héél grote winst voor de natuur. Na één dag wil je waarschijnlijk niet meer stoppen!

🌍 Aanvullende tips om water te besparen

💦 Douchewater hergebruiken
Wat in de gootsteen kan, kan ook in de douche! Zet een emmer in de douche om het koude water op te vangen terwijl je wacht tot het warm wordt. Perfect voor de tuin of om de wc door te spoelen.

🌧 Regenwater opvangen
Installeer een regenton onder je regenpijp. Regenwater is ideaal voor je tuin en bespaart liters kostbaar drinkwater.

🌱 Slimme irrigatie
Gebruik een druppelsysteem voor bewatering. Zo krijgt elke plant direct water bij de wortels en gaat er minder verloren door verdamping.

🥕 Bewust koken
Het kookwater van pasta, rijst en groenten? Laat het afkoelen en gebruik het voor je planten. Dit water bevat voedingsstoffen waar ze van groeien!

🚰 Kraan dicht!
Sluit de kraan terwijl je je tanden poetst, je handen wast of je haar inzeept. Kleine beetjes besparen maken een groot verschil.

🚿 Waterbesparende apparaten
Overweeg waterbesparende douchekoppen, kranen en toiletten. Deze verminderen het verbruik zonder dat je comfort inlevert.

💡 Expert-tip: Regenwatersysteem voor thuis

Ben je al een pro in waterbesparing? Dan kun je nog een stap verder gaan!

🏡 Woon je in een koopwoning met kruipruimte? Overweeg een regenwatersysteem van JustNimbus. Dit vangt regenwater op en stuurt het naar je huishouden voor toiletspoeling of de wasmachine. Regenwater is zacht en perfect voor je was!

🔗 Zie ook onze andere tips:

🌱 Door deze tips toe te passen, bespaar je moeiteloos liters water en draag je bij aan een duurzamer leven. Probeer het eens en ervaar zelf het verschil!

#KleineStapjesGroteImpact 🚿💙

Met dank aan Leontien voor de foto’s.

tip maden voorkomen in de kliko of prullenbak

Voorkom ‘maden madness’!

/0 Reacties/in , /door

Tip! Voorkom ‘Maden Madness’ 🐛☀️

Zomer! Zon, ijsjes, zweet… én maden in je kliko?
Wanneer de temperaturen stijgen, zetten vliegen hun zinnen op jouw prullenbak of GFT-container als kraamkamer. Een warm, vochtig klimaat vol etensresten is namelijk ideaal voor vliegjes om hun eitjes te leggen. Voor je het weet: madenfeest. Bah!

Gelukkig kun je op een simpele én milieuvriendelijke manier voorkomen dat je container krioelt van de larven. En mocht het toch gebeuren: geen paniek! We hebben ook natuurlijke oplossingen.

🔍 Maden voorkomen in de kliko of prullenbak

1. Begin bij de bron: voorkom voedselverspilling
Hoe minder voedselresten in je afvalbak belanden, hoe minder madenvoer. Plan slim, bewaar goed, kook op maat en gebruik restjes creatief op. Bonus: je bespaart ook geld en CO₂.

2. Bewaar vlees- en visresten tijdelijk koel
Gooi vis- of vleesresten niet direct in de warme GFT-bak.
➡️ Bewaar ze tijdelijk in een afgesloten bakje in de koelkast of vriezer. Gooi ze pas op de ophaaldag in de bak, liefst verpakt in een oud krantenpagina.

3. Zet je kliko in de schaduw
Vliegen houden van warm en vochtig. Probeer je kliko dus uit de zon te houden. Schaduw = koeler = minder kans op maden.

4. Houd het GFT-afval zo droog mogelijk
Maden houden van vocht. Laat vochtig keukenafval uitlekken in een vergiet of gootsteenbakje. Laat gemaaid gras of schillen even drogen voordat je het in de kliko gooit. Voeg zo nodig droog materiaal toe, zoals:

5. Krantenpapier is je vriend
Leg een oude krant onderin de container. Dat voorkomt dat afval aan de bodem plakt of vastvriest én helpt vocht opnemen.

6. Dek luchtgaten af met gaas
Container met ventilatiegaten? Plak er fijnmazig gaas overheen. Zo houd je vliegen buiten, maar blijft je afval wel luchten.

7. Geur tegen vlieg: koffiedik, lavendel & azijn

  • Strooi koffiedik over het afval: neutraliseert geur en schrikt vliegen af.
  • Leg een tak lavendel in de bak (of druppel lavendelolie op een doekje).
  • Spray de binnenkant van de bak met een mix van water + azijn of citroensap.

8. Vieze verpakkingen? Even afspoelen
Spoel lege vlees- of visverpakkingen even af voordat je ze in de PMD-bak gooit. Geen geur = geen vliegen. Gebruik liever herbruikbare bakjes die je kunt afwassen.

🧂 Maden bestrijden in de kliko? Zo doe je dat natuurlijk:

1. Klimop (hedera): de gifplant voor maden
Leg een paar takjes klimop in je container. Klimop is giftig voor maden en werkt als natuurlijke afweer.

2. Strooi zout of kalk
Een handje zout of tuin-/witte kalk over het afval zorgt ervoor dat maden uitdrogen.

3. Maak de bak schoon
Spoel de container regelmatig schoon met heet water. Gebruik eventueel groene zeep of soda voor extra reiniging. Goed naspoelen!

4. Laat vogels helpen
Heb je al maden? Zet je kliko (veilig) open in de tuin of op het balkon: mussen en koolmezen vinden maden een waar feestmaal. 🐛🥳🐦

💡 Bonus tips:

  • Gebruik composteerbare biozakjes (100% gecertificeerd!) als tussenlaag in de GFT-bak. Die houden het afval iets droger en maken schoonmaken makkelijker.
  • Laat de deksel op een kier (bij regen natuurlijk weer sluiten). Dit voorkomt broei en houdt het binnen iets droger.
  • Ruik je iets? Onderneem meteen actie. Wachten = madenkans vergroten.

🌿 Kleine moeite, fris resultaat!

Met een paar slimme gewoontes voorkom je een zomer vol krioelende verrassingen. En dat allemaal zonder chemische sprays of plastic zakken.
Maden madness? Niet bij jou thuis.

Afvalvrij ijs? Da’s wel zo goed wIJS!

/0 Reacties/in , , /door

Een afvalvrij ijs? Da’s wel zo goed wIJS!🍦

En makkelijk ook… Koop je ijs op een hoorntje, of maak zelf het lekkerste ijs of sorbet.

Eetbare verpakking

Het begint bij de simpelste keuze: neem een hoorntje.
Geen kartonnen bakjes of plastic lepeltjes, maar gewoon alles opeten. Lekker én verspillingsvrij. 🤗
Eet je liever geen koek? Neem dan je eigen bakje en lepeltje mee. Veel ijssalons werken daar gewoon aan mee.

Lokaal is lekker

IJs van een lokale ijssalon is vaak verser en heeft minder kilometers afgelegd. Dat proef je. Bonus: je steunt er ook nog eens een ondernemer uit de buurt mee.

Voor iedereen wat lekkers

Steeds meer ijssalons bieden opties voor verschillende dieetwensen. Denk aan glutenvrije hoorntjes, lactosevrij ijs of volledig vegan varianten. Even vragen bij de balie loont — vaak is er meer mogelijk dan je denkt.

Glutenvrij

En tegenwoordig zijn er gelukkig ook glutenvrije en/of lactosevrije hoorntjes. Zie bijvoorbeeld op deze website: 🔗 Glutenvrije ijssalons in Nederland – Zo ook in Apeldoorn e.o.:

Tips voor het zelf maken van afvalvrij ijs en sorbet

Zelfgemaakt ijs en sorbet
Wil je zelf ijs of sorbet maken? Dat kan op een afvalvrije manier! Hier zijn enkele tips om te beginnen:

  • Gebruik herbruikbare vormen: Siliconen ijsvormpjes zijn ideaal en herbruikbaar. Ze zijn verkrijgbaar in verschillende vormen en maten, en je kunt ze keer op keer gebruiken zonder afval te maken. Bonus tip: Koop tweedehands vormpjes bij de kringloopwinkel (extra duurzaam en geld-besparend!)
  • Vers fruit en natuurlijke ingrediënten: Gebruik vers fruit en natuurlijke zoetstoffen zoals agavesiroop of dadels. Zo vermijd je verpakkingen van voorverpakte ingrediënten.
  • Herbruikbare opbergbakjes: Bewaar je zelfgemaakte ijs in herbruikbare glazen of metalen bakjes in plaats van plastic bakjes. Dit helpt om afval te verminderen en je ijs langer vers te houden.

Plantaardig ijs en sorbet

Voor degenen die veganistisch willen genieten van hun ijs, hier zijn enkele tips:

  • Basisrecept voor vegan ijs: Gebruik kokosmelk, amandelmelk of cashewmelk als basis voor je ijs. Deze plantaardige melksoorten zorgen voor een romige textuur en zijn vaak verpakt in recyclebare of herbruikbare verpakkingen.
  • Vegan hoorntjes: Er zijn steeds meer plantaardige hoorntjes beschikbaar die net zo lekker zijn als de traditionele. Check je lokale biologische winkel of ijssalon voor opties.
  • Zelfgemaakte sorbet: Sorbet is van nature vaak vegan, gemaakt van fruit, suiker en water. Probeer verschillende combinaties van je favoriete fruit voor een verfrissend en gezond dessert.

Kijk wat je kiest

Wil je een stapje verder gaan? Let dan op keurmerken zoals biologisch of fairtrade (bijvoorbeeld bij chocolade-ijs). Twijfel je? De Keurmerkenwijzer van Milieu Centraal helpt je snel op weg.

Door deze tips te volgen, kun je op een duurzame en afvalvrije manier genieten van heerlijk ijs en sorbet, zowel gekocht als zelfgemaakt! 🍧🍨🌱

Tip ons!

We zijn op zoek naar extra adressen in de gemeente Apeldoorn e.o. waar je lactosevrij/vegan ijs en/of glutenvrij/lactosevrij hoorntjes kunt kopen. Help je ons door je favoriete adressen door te sturen? Dank alvast!
Mailto:info@zerowasteapeldoorn.nl

Tip Delen - Lenen - Ruilen: SPEELGOED & SPULLEN

Delen – Lenen – Ruilen: SPEELGOED & SPULLEN

/0 Reacties/in , /door
Tip Delen - Lenen - Ruilen: SPEELGOED & SPULLEN

Delen – Lenen – Ruilen: Speelgoed & spullen. Kies je dit jaar ook voor preloved? 🎁🎮🧸🛴🪀

Tweedehands speelgoed en spullen zijn HOT! 🔥

Steeds meer mensen zien het voordeel van tweedehands speelgoed en (kleine) spullen. De één koopt het vanwege duurzaamheid, de ander vanwege de portemonnee. Iedereen heeft zijn eigen reden. Als we het maar doen. 🌎💚

Milieu-impact

Wist je dat de grootste milieu-impact per persoon het kopen van nieuwe spullen is? Vanwege de grondstoffen, de productie, het transport, de opslag en de verpakking.
Hoe langer je spullen in omloop kunt houden door te ruilen, weggeven en hergebruiken, hoe beter voor het milieu!

Tweedehands, eerste keus

Je kunt allerlei super leuke preloved speelgoed en (kleine) spullen tweedehands KOPEN bij je favoriete kringloopwinkel, maar RUILEN (of DELEN) is ook een optie, en natuurlijk nóg voordeliger!

Ruilbeurzen / ruilmarkten

Waarom elk jaar alles nieuw kopen als je ook kunt ruilen?
Organisaties zoals Swap Sint willen zoveel mogelijk speelgoed een tweede leven geven op de speelgoedruilmarkt. Het is dé manier om het Sinterklaasfeest duurzaam en voordelig te vieren. Swap Sint is een landelijke organisatie, met ook een community in Apeldoorn: Swap Sint Apeldoorn (Facebook & Instagram).
Maar ook naast de Swap Sint speelgoedruilbeurzen, die meestal in de herfst plaatsvinden, zijn er het hele jaar door ruilbeurzen en rommelmarkten, waar je nette en leuke tweedehands speelgoed en (kleine) spullen kunt scoren. Bekijk bijvoorbeeld de agenda van “Meukisleuk.nl” en zoek een ruilbeurs/ruilmarkt in je buurt.
Houd ook onze agenda in de gaten om te zien wanneer de volgende speelgoedruilbeurs plaats zal vinden in Apeldoorn.

Zie ook onze tip over puzzels ruilen.

Tweedehands kopen

Ruil je liever niet met een ander, dan kun je tegenwoordig HEEL VEEL superleuke en nette speelgoed en spullen vinden bij kringloopwinkels. Op onze kaart zie je precies waar welke winkel te vinden is.

Weggeefhoek / Weggeefkast

Nog een optie is de online weggeefhoek groepen op Facebook en fysieke weggeefkasten (zie op onze handige kaart waar je in Apeldoorn e.o. weggeefkasten in je buurt kunt vinden).
Op Facebook vind je allerlei “online weggeefhoeken” in de buurt:

  • Gratis af te halen Apeldoorn en omgeving
  • Gratis Apeldoorn
  • Gratis of betaalbaar (Apeldoorn)
  • Weggeefhoek Apeldoorn gratis
  • gratis af te halen apeldoorn eo
  • Weggeefhoek Apeldoorn
  • Weggeefhoek 055
  • Weggeefhoek 055 & Omstreek

Tweede kans kast

Of misschien heb je ook al een “Tweede kans kast” op je werk staan? Een eenvoudige manier om spullen in omloop te houden en afval en verspilling te voorkomen. Het principe is simpel: medewerkers die schone en bruikbare spullen niet meer nodig hebben zetten ze in de kast voor medewerkers die ze kunnen gebruiken of ze aan een dierbare kunnen geven. Het werkt dus net zoals een weggeefkast, maar dan binnen een organisatie.

Wat ook nog leuk is met de “Tweede kans kast”: je kunt het hele jaar door ‘Sinter-Kerstman’ spelen en je collega’s die het minder breed hebben een beetje steunen.
De “Tweede kans kast” is ook een gezellige ontmoetingsplek voor een kletspraatje.
Win-Win-Win dus! 🤗👛 🌍💚

Leen een spel / Speel-o-theek

Wat een bibliotheek is voor boeken, is een speel-o-theek voor speelgoed. Zo vind je in de Speel-o-theek een breed assortiment speelgoed ter stimulering van sociale vaardigheden, motorische en/of verstandelijke ontwikkeling. Zoek een speel-o-theek in je buurt via speelotheek.nl.

Of leen een spel van Leeneenspel.nl! Wout en Evelien Prins zijn liefhebbers van bordspellen en LEGO bouwsets. Samen hebben ze Leeneenspel.nl opgezet, omdat ze het leuk vinden dat andere mensen in de buurt ook kunnen meegenieten van hun steeds groeiende collecties bordspellen en LEGO bouwsets (Instagram).

Ondek ook de CODA Game Zone in Apeldoorn, waar je met vrienden je game skills kunt oefenen, zonder alle nieuwe videogames te hoeven kopen.

Speelgoedbank

Speelgoedbank Apeldoorn zamelt speelgoed in, nieuw en 2e hands, en is er voor ieder kind van 0 tot en met 12 jaar in en rond Apeldoorn, waarvan de ouders/verzorgers rond moeten komen van een minimaal besteedbaar inkomen.

Koop niks nieuws. Kies preloved.

Zero Waste Apeldoorn in kaart gebracht
Tip speelgoed Swap Sint Apeldoorn
Tip speelgoed Swap Sint Apeldoorn
Tip speelgoed tweede kans kast
Tip speelgoed tweede kans kast binky
Tip speelgoed tweede kans kast binky
Tip speelgoed coda game zone
Tip speelgoed lenen delen ruilen