Tag Archief van: voorjaar

Ode aan de pannenlikker

Als amuse, voorafgaand de Verspillingsvrije Week a.s., een ode aan de pannenlikker! 😋

Ah, de pannenlikker! Het trouwe, onmisbare keukengereedschap dat dag in, dag uit de stille held is van elke maaltijd. Hij staat daar, bescheiden naast de pollepels en messen, maar wie goed kijkt, ziet zijn ware kracht. Want waar anderen stoppen, begint de pannenlikker pas!

Met zijn slanke, flexibele lichaam, wringt hij zich moeiteloos in elke hoek, elke gleuf, elk verdwaald sausrestje dat je dacht verloren te hebben. Geen drupje yoghurt, geen straaltje soep, geen laatste restje stoofpot blijft ongezien. En zeg nou zelf, die laatste lik is toch vaak de lekkerste?

Hij is de Zero Waste Valet van de keuken, het symbool van duurzaamheid! De vijand van voedselverspilling, de redder van elk gerecht. Niet voor niets wordt hij in Vlaanderen liefdevol “pannenlekker” genoemd — want ja, hij likt de pan écht schoon. En laten we eerlijk zijn: wie wil er nu verspillen als er een pannenlikker in de buurt is?

En dat alles voor een prijsje waar je nog geen kopje koffie voor krijgt. Goedkoop, efficiënt en altijd paraat. Wat een held!

Dus hier, een diepe buiging voor jou, o edele pannenlikker. Jij maakt van keukenkunst een meesterwerk en zorgt dat geen enkel hapje verloren gaat. Jouw naam zal klinken in de keukens van de toekomst, als de held van duurzaamheid, als de koning van de potten en pannen! 👑

Verfrissing zonder Verspilling

Verfrissing zonder Verspilling☀️💦

Korte quiz!

(Schrijf je antwoorden op je uitwisbare kladblok of maak notities in je telefoon/laptop)

  1. Hoeveel liters (drink)water bevat een zwembad in de tuin (gemiddeld)?
  2. Hoeveel extra liters water verbruiken we in de zomer voor verkoeling (vaker douchen of op een andere manier ons lichaam koelen)?
  3. Hoeveel liters drinkwater gebruiken we voor de tuin in de zomer?

Antwoorden

  1. Een gemiddeld tuinzwembad kan ergens tussen de 7.000 en 100.000 liter water bevatten, afhankelijk van de grootte en diepte.
  2. In de zomer kunnen mensen ongeveer 50 tot 100 liter extra water per dag gebruiken door vaker te douchen of andere vormen van verkoeling. Over een periode van drie maanden kan dit oplopen tot 4.500 tot 9.000 liter extra waterverbruik per persoon.
  3. Voor een gemiddelde tuin van 100 vierkante meter kan het waterverbruik in de zomer oplopen tot ongeveer 10.800 liter per seizoen, afhankelijk van de specifieke omstandigheden en besproeiingsgewoonten. Het werkelijke verbruik kan variëren, maar dit geeft een idee van de hoeveelheden die betrokken zijn bij het besproeien van een tuin.

Hoeveel antwoorden had je goed? 👀

Uiteraard zijn alle antwoorden op deze vragen een ruwe schatting en het werkelijke extra verbruik drinkwater kan variëren afhankelijk van individuele gewoonten en omstandigheden. Maar het blijven indrukwekkende (en zorgelijke) cijfers. We staan er niet altijd bij stil, zeker niet in een waterrijk land als Nederland, maar (drink-)water is een kostbare grondstof waar we bewust mee moeten omgaan. Want elke druppel telt en kan helpen om een positieve impact te hebben op het milieu, onze leefomgeving en onze portemonnee. 

Maar hoe vind je verkoeling zonder teveel waterverbruik of verspilling op de hete zomerdagen? Daar hebben we een aantal tips voor!

Binnen het huis

  • Zonwering: Sluit gordijnen, jaloezieën of gebruik zonwering om direct zonlicht buiten te houden en de binnentemperatuur lager te houden.
  • Natuurlijke ventilatie: Open ramen en deuren in de ochtend en avond om koele lucht binnen te laten en sluit ze overdag om warmte buiten te houden.
  • Ventilatoren: Gebruik plafondventilatoren om de luchtcirculatie te verbeteren en je koeler te voelen zonder de airconditioner te gebruiken.
  • Luchtbevochtiger: Gebruik een luchtbevochtiger om de luchtvochtigheid te verhogen, wat kan helpen om je koeler te voelen.

Buiten het huis

  • Schaduw: Plant bomen of gebruik schaduwdoeken om schaduwrijke plekken te creëren waar je kunt zitten en afkoelen zonder direct zonlicht. Wist je dan 1 boom gelijk is aan 10 airco’s?
  • Waterinstallaties: Kleine waterpartijen zoals een vijvertje in de tuin kunnen helpen de omgevingstemperatuur te verlagen door verdamping, zonder dat veel water nodig is.
  • Koude en vochtige washand of handdoek: Plaats een koude of vochtige handdoek of washandjes op je polsen, nek of voorhoofd voor directe verkoeling.

Waterbesparende verkoelingstechnieken

  • Slim douchen: Sta één minuut onder een koele douche. Dit bespaart water en koelt je direct af.
  • Opvangsystemen voor regenwater: Installeer opvangsystemen voor drink- en regenwater en gebruik dit water voor het besproeien van je tuin of voor andere binnen- en buitenactiviteiten.
  • Waterpret:
    • In plaats van een zwembad in de tuin op te zetten, ga liever naar een zwembad of vind een natuurlijke zwemvijver (gratis). Zie links hieronder.
    • Toch verkoelen in de tuin? Een voetenbadje is ook heerlijk!
    • Laat kinderen lekker spelen met natte sponzen of een kleine waterbak. Trek ze een t-shirt aan. Een nat shirt is heerlijk verkoelend!
    • Willen de kinderen toch echt een zwembad? Vraag een paar buren om samen te doen. Zo heeft niet iedereen een zwembad, maar kun je met een aantal gezinnen er samen één delen! Gebruik opblaasbare kinderzwembaden of voetenbaden die minder water verbruiken dan een volwaardig zwembad. Installeer bij een groter (gedeeld) zwembad een filterpomp. Dan bespaar je heel veel water!
      Ongeacht het formaat van het zwembad: hou het water schoon, zodat je het niet hoeft te verversen, bijvoorbeeld door een voetenbadje voor het zwembad te zetten, zodat er geen viezigheid in komt. Wordt het water vies? Kijk of je het schoon kunt maken met een netje. Even zeven kan al wonderen doen!
  • Watergebruik minimaliseren: Gebruik een tuinslang met een sproeikop die je kunt aanpassen om minder water te gebruiken voor koeling of besproeiing.

Algemene tips

  • Hydratatie: Blijf gehydrateerd door voldoende water te drinken. Dit helpt je lichaam beter te koelen.
  • Kleding: Draag lichte, ademende kleding gemaakt van natuurlijke vezels zoals katoen of linnen.
  • Timing van activiteiten: Plan inspannende activiteiten in de vroege ochtend of late avond wanneer het koeler is.

Door deze methoden te combineren, kun je effectief afkoelen tijdens warme dagen zonder onnodig veel water te verspillen.

Lokale zwermbaden en natuurlijke zwemvijvers: https://zwemindex.nl/apeldoorn
Gratis zwemwater vinden: https://www.zwemwater.nl/

Is it Friday yet?

Een borreltje om het weekend te vieren, of om cadeau te geven voor een speciale gelegenheid, er is altijd een goede reden om een heerlijke likeur of sterke drank te kopen (of om het zelf te maken)! 🍸

Drink met mate

Oké, nu begint het te lijken alsof we een stel alcoholisten zijn! 😅 Wees gerust, ons joviale team houdt weleens van een borreltje, en we wilden toch wel deze serie nog even uitbreiden met de sterkere drankjes. Maar natuurlijk geldt daarbij als eerste tip: Reduce … en Refuse! Drink met mate, dus. 😉

  • Gezondheid eerst: Net als bij voedsel, kies voor likeuren en digestieven zonder kunstmatige smaakstoffen, conserveringsmiddelen en toegevoegde suikers.
  • Mate houden: Geniet van je drankje, maar drink met mate om zowel je gezondheid als je ecologische voetafdruk te beperken.

Milieuimpact

Net als bij wijn en bier (zie eerdere tips) hebben teelt, verpakking en vervoer allen invloed op de totale klimaatimpact van digestieven en likeuren. Dit maakt dat er geen makkelijke manier is om duidelijk aan te geven welke likeuren en sterke dranken het meest klimaatvriendelijk zijn. En helaas hebben we in Apeldoorn nog geen “Limoncello- of whiskey tap” gevonden 🤪 of een lokale distilleerderij/stokerij waar je je aankopen kunt doen in herbruikbare/statiegeld flessen (#hint voor lokale ondernemers 😄). Hieronder geven je een paar tips waar je op kunt letten voor een milieuvriendelijkere keuze:

Minimaliseer transportimpact

  • Lokaal geproduceerd: Berperk je milieu-impact door lokaal geproduceerde dranken te kopen. Of uit de streek.
  • Lokaal kopen: Koop niet alleen lokaal geproduceerde likeuren, maar koop ze ook lokaal om CO2-uitstoot van transport te verminderen.

Kies voor duurzame productiemethoden

  • Biologisch & keurmerken: Koop biologische likeuren met keurmerken zoals (EU-)biologischEKO of Demeter. Deze geven aan dat bij de teelt van de grondstoffen geen kunstmest en chemisch-synthetische bestrijdingsmiddelen worden gebruikt. Topkeurmerk Fairtrade stelt strenge eisen aan onder meer werkomstandigheden, eerlijke(re) betaling aan werknemers en boeren, naast milieu-eisen.
  • Kleine, ambachtelijke producenten: Steun kleine distilleerderijen die gebruik maken van duurzame methoden, zoals het minimaliseren van water- en energiegebruik.
  • Stoken op zonne-energie: Zoek naar distilleerderijen die gebruik maken van zonne-energie of andere hernieuwbare energiebronnen.
  • Educatie en bewustwording: Lees en leer meer over de herkomst van je drankjes. Ondersteun merken die transparant zijn over hun productieprocessen en milieu-impact.

Gebruik herbruikbare verpakkingen

  • Herbruikbare flessen en vaten: Zoek naar distilleerderijen die aanbieden om je flessen opnieuw te vullen. Dit vermindert afval en bespaart grondstoffen. (Helaas hebben we deze in Apeldoorn nog niet gevonden).
  • Gerecycled glas: Kies merken die gebruik maken van gerecycled glas voor hun flessen. Naast dat het gewicht en de inhoud van een fles ook meewegen in de duurzaamste keuze, maakt het voor het klimaat ook een verschil hoeveel gerecycled glas de fles bevat. Groen glas bevat een veel hoger percentage (ongeveer 75 procent) gerecycled glas dan wit glas (ongeveer 40 procent).

Let op kleurstoffen

Een andere tip is om dranken te kopen met zo min mogelijk chemische toevoegingen en kleurstoffen. Denk aan Flügel (E122) of Blue Curacao (E133) of Bols (E123)… Het glazuur springt onze voorzitter al van de tanden als ze aan de kleur van de drankjes denkt! Haar tip: maak zelf je likeurtje!

Zelf maken

  • DIY kits: Kits van het merk Pineut zijn geweldig om je eigen unieke drankjes te creëren zonder onnodige toevoegingen.
  • Seizoensgebonden ingrediënten: Maak je eigen likeuren en digestieven met seizoensgebonden en lokaal verkrijgbare ingrediënten die je met je eigen verpakking koopt. Gebruik daarbij herbruikbare potten en verse, biologische kruiden en specerijen.

Lokale productie

Yes! Ook in Apeldoorn worden likeurtjes en andere sterke dranken geproduceerd!

When life gives you lemons… Make limoncello!

Dat doen minstens 2 distilleerderijen in Apeldoorn!

  • Onze “coup de coeur 💛”: Amante Limoncello, ambachtelijk gemaakt met biologische citroenen. Fatto A Mano – Met de hand gemaakt.
  • Ook Jack en André, van Puur Smaack, maken o.a. Limoncello (ecologisch, ambachtelijk, zonder toevoegingen) in Apeldoorn. En als zero wasters zijn we natuurlijk gecharmeerd door dit verhaal:
    “De mannen van Puur Smaack gebruiken de schillen van de citrusvruchten dus voor hun likeuren, maar wat doen ze met al het fruit? “De sinaasappels komen wel op op zondagmorgen, als jus d’Orange bij het ontbijt”, zegt André. “Het citroensap leveren we aan IJskaffee De Kei, die er citroenijs van maakt. En het mandarijnsap gaat naar Zenith, die het gebruikt in een dessert”, zegt Jack. “Zo snijdt het mes aan twee kanten”, aldus André.“(Bron: Indebuurt)
    Daar worden niet alleen Limoncello en andere likeuren (zoals kersenlikeur en droplikeur) gemaakt, maar er worden ook bijzondere producten ontwikkeld, zoals een mooie zachte whiskey gemaakt op basis van Veluwse Schavuyt bieren uit Apeldoorn, verkocht in een eikenhouten vaatje. 🥃

Door deze tips te volgen, kun je niet alleen genieten van heerlijke likeuren en digestieven, maar ook je impact op het milieu beperken. Proost op een groenere toekomst! 🍸🌱

Water bij de wijn

“One wine a day, keeps the doctor away” 🍷🍾

Of dit gezegde echt verantwoord is, is de vraag; maar als Française is Zero Waste Apeldoorn-oprichter Tiphaine natuurlijk geneigd te denken dat het wel klopt. 🙂 #levendbewijs

Wijn & wijnflessen hebben helaas wel een grote milieu-impact!

De meeste flessen zijn van glas gemaakt: zwaar en voor eenmalig gebruik. Maar flessen van plastic zijn niet veel duurzamer en vaak niet gerecycled (naast dat de kwaliteit van de wijn sneller achteruitgaat in plastic). Nog erger zijn de zogenoemde van ‘papier’ gemaakte pakken wijn: trap hier niet in! Niets is minder waar: de buitenkant is wel van papier, maar met een binnenzak van plastic én aluminium! Niet te recyclen!

Teelt, verpakking en vervoer hebben allen invloed op de totale klimaatimpact van wijn. Andere factoren, die soms van jaar tot jaar wisselen, zoals weersomstandigheden, bodemomstandigheden, het energiegebruik van de machines en het druivenras, wegen ook mee voor het klimaat. Dit maakt dat er geen makkelijke manier is om zelf te ontdekken welke wijn het meest klimaatvriendelijk is.

Water bij de wijn doen we liever niet letterlijk, wel figuurlijk: als je graag wijn drinkt, zijn er gelukkig een paar dingen waarop je kunt letten om je milieu-impact te beperken.

Afstand versus verpakking

Volgens Milieu Centraal weegt voor het klimaat de afstand minder zwaar dan de verpakking. Zo heeft Italiaanse wijn – in een glazen fles die per vrachtwagen wordt vervoerd – een meer dan twee keer zo hoge klimaatimpact als een wijn uit Australië – in een bag-in-box die per schip komt.

  • Gewicht: Bij wijn in glazen flessen hangt de klimaatimpact af van het gewicht van de fles en het aandeel gerecycled glas dat gebruikt is. Hoe lichter de fles, hoe minder brandstof nodig is om de wijn te vervoeren. Wist je dat de klimaatimpact van mousserende wijn meestal groter is dan andere soorten wijn? Dat komt doordat wijn met bubbels in zwaardere flessen verpakt is om de druk van het koolzuurgas aan te kunnen.
  • Gerecycled glas: Naast dat het gewicht en de inhoud van een fles ook meewegen in de duurzaamste keuze, maakt het voor het klimaat ook een verschil hoeveel gerecycled glas de fles bevat. Groen glas bevat een veel hoger percentage (ongeveer 75 procent) gerecycled glas dan wit glas (ongeveer 40 procent).
  • Bulk: De minste klimaatimpact heeft wijn die als bulk naar Nederland vervoerd is en pas hier verpakt wordt. Dit gebeurt slechts met 10 procent van de in Nederland gekochte wijnen.
  • Gebotteld: Koop liever wijn uit Europa dan uit verre landen of andere continenten als het al in het land van herkomst verpakt is en in de fles wordt vervoerd. Helaas kun je niet altijd eenvoudig op het etiket zien waar de wijn verpakt is.
  • Wijn uit de lage landen: Maar wist je dat er ook wijngaarden zijn in Nederland? Ook gewoon in Twello: Buitenpost! 😉
  • Eigen verpakking: Als je het kan vinden, koop dan wijn rechtstreeks in je eigen fles bij een wijntap. Hoe goed dit ook klinkt: er is helaas geen wijntap te vinden in Apeldoorn.
  • Statiegeld: Wijn in statiegeld flessen klinkt als een perfecte oplossing toch? Ook Ilja Gort is er voorstander van! Dit wordt helaas nog maar kleinschalig gedaan. Gelukkig is er Pieter Pot: via hun online winkel verkopen ze (biologische) wijn in herbruikbare flessen met statiegeld! En natuurlijk Retour de France: oprichter Huub weet alles van wijn verkopen in statiegeldflessen, hij heeft het zelfs voor Pieter Pot bedacht. Nu doet hij dit via zijn eigen bedrijf, met Franse wijnen. 🥳

Keurmerken

Koop biologische wijn met keurmerken zoals (EU-)biologischEKO of Demeter. Deze geven aan dat bij de teelt van de grondstoffen geen kunstmest en chemisch-synthetische bestrijdingsmiddelen worden gebruikt. Topkeurmerk Fairtrade stelt strenge eisen aan onder meer werkomstandigheden, eerlijke(re) betaling aan werknemers en boeren, naast milieu-eisen.

Vega(n) wijn

Wist je dat wijn vaak geklaard wordt met eiwit (van eieren of uit melk) om de vertroebelende deeltjes in de wijn te laten zakken? Om de wijn te filteren, worden door veel wijnmakers nog producten met een dierlijke oorsprong gebruikt, zoals varkensvet, visslijm en gelatine. Vegan is de wijn hierdoor dan dus niet. Gelukkig gebruiken steeds meer wijnmakers tegenwoordig niet-dierlijke producten met hetzelfde effect, zoals bentoniet klei.

Bonus Tip

Een wijnfles met een schroefdop zou minder milieubelastend zijn omdat aluminium goed te recyclen is. Koop je liever wijnflessen met een kurk? Let dan op dat het geen plastic ‘kurk’ is, maar een echte kurk, het liefst met het FSC-keurmerk. Hergebruik de kurken met (oude) houten spiesstokken om naamkaartjes te maken voor de (moes)tuin. Of je kunt de kurken mulchen en in de tuin strooien, of ze (in stukjes) op je composthoop gooien, maar niet in de GFT.
Hier nog meer ideeën: wat te doen met kurken.

Biertje?

“Héééy, biertjuh?” 🍺

Onze Française is een echte wijnliefhebber, maar onze voorzitter geniet zo nu en dan ook wel van een (speciaal)biertje. Helaas heeft bier, net als wijn, een aanzienlijke milieu-impact.

Milieu-impact van bier

  • Waterverbruik: Voor 1 liter bier is tussen de 4 en 7 liter water nodig.
  • Hop en ingrediënten: De meeste hop, die vaak niet biologisch wordt geteeld, wordt geïmporteerd uit het buitenland.
  • Transport: Het vervoer van glazen flesjes veroorzaakt de nodige CO2-uitstoot.
  • Kleine brouwerijen: Hoewel je denkt dat speciaalbier van lokale kleine brouwers duurzamer is vanwege minder transport, hebben juist kleine brouwerijen vaak een minder efficiënt energie-, grondstoffen- en waterverbruik. Bovendien gebruiken ze vaak flesjes zonder statiegeld.

Tips voor duurzamere bieren

Wil je toch af en toe genieten van een biertje? Er zijn gelukkig duurzamere keuzes die je kunt maken:

  • Gulpener: Deze Nederlandse brouwer verbouwt zijn eigen hop, gebruikt water uit eigen bronnen en koopt andere grondstoffen bij lokale boeren.
  • Oedipus, Bird Brewery, De Leckere en Lowlander: Deze brouwerijen dragen elk op hun eigen manier bij aan duurzaamheid. Ze gebruiken geen fossiele brandstoffen, gebruiken biologische ingrediënten, verwerken restproducten in hun bier, of compenseren door bomen te planten of aan goede doelen te doneren.
  • Instock: Dit merk maakt bier van reststromen zoals brood en aardappels. De bierbostel (restproduct van het brouwproces) wordt weer gebruikt om granola te maken, wat voedselverspilling tegengaat. Wist je dat we bij de Zero Waste Picknick tijdens de Zero Waste Week 2021 heerlijk brood hebben gebakken van bierbostel van de Apeldoornse brouwerij Puik? Meestal wordt bierbostel als veevoer gebruikt, maar je kunt bij een plaatselijke brouwerij vragen of je de bostel mag gebruiken om zelf heerlijk en voedzaam brood te bakken.
  • Zie ook: lokale brouwerijen hieronder.

Verpakking en hergebruik

Volgens Milieu Centraal zijn glazen statiegeldflesjes de meest milieuvriendelijke verpakking voor bier. Een statiegeldflesje kan wel 40 keer opnieuw gevuld worden, wat grondstoffen, energie en afval bespaart. Koop je een bier onderweg, kies dan een blikje als je geen glazen flesje met statiegeld kunt inleveren. Glazen flesjes voor eenmalig gebruik scoren slechter dan blik. Wist je dat de impact van 5 statiegeldflesjes Nederlandse pils is vergelijkbaar met 1 speciaalbiertje uit Italië zonder statiegeld?

Aanbevelingen

  • Kies voor bieren met eerlijke certificeringen: Let op keurmerken zoals EKO, fairtrade, of biologisch gebrouwen bier.
  • Verpakking: Drink bier van de tap, of uit blik/glazen flesjes mét statiegeld.
  • Energieverbruik: Kies voor brouwerijen die gebruik maken van duurzame energiebronnen.
  • Lokale brouwerijen: Koop je bier rechtstreeks bij de brouwer, of kies voor een lokale bier. In Apeldoorn kun je terecht bij Puik Bieren, De Vlijt en Het Achterom (APDTJE). In Deventer staat de brouwerij van DAVO.
  • Tapbier: Liever proeven van meerdere merken van de tap? Een fust is duurzamer dan flesjes of blikjes, dus een goede én duurzame reden om je biertje in de kroeg te drinken met je vrienden!
  • Glazen en herbruikbare bekers: Als je een feestje organiseert, gebruik dan glazen of herbruikbare bekers in plaats van wegwerpbekers.

Door bewustere keuzes te maken, kun je genieten van een biertje met een lagere milieu-impact. Proost! 🍻

Zero waste sapjes

Vitamineboost tegen winterkwaaltjes, toe aan een sapkuur boordevol vitamines, of gewoon zin in een heerlijke dorstlesser, kies voor zero waste sappen!
Met een slowjuicer maak je in een mum van tijd gezonde, verse, zero waste sapjes! 🥬🥒🥦🍅🥕🍇🍎🍐

Waarom de keuze voor slowjuicer boven een sapcentrifuge?

🥬 De slowjuicer perst langzaam het sap van groente en fruit uit, waardoor het sap geconcentreerder is. Bij een sapcentrifuge wordt het sap gescheiden van het pulp door centrifugerende krachten. Het sap uit een sapcentrifuge is daardoor helder en bevat minder vezels. Met een slowjuicer krijg je geconcentreerd sap met meer vezels.

🍎 De slowjuicer is ook geschikt voor zachte vruchten zoals bananen, bladgroenten zoals spinazie en harde noten.

🥕 De slowjuicer is wel een stuk duurder bij aanschaf dan een sapcentrifuge, maar check eerst het aanbod in lokale kringloopwinkels of (op relatief klein afstand) op Marktplaats!

🥦 Een ander alternatief voor de slowjuicer (of sapcentrifuge) is om een blender te gebruiken en smoothies i.p.v. sapjes te maken! Ook weer super gezond!

Tips om je slowjuicer afvalvrij en duurzaam te gebruiken:

🥒 De pulp wordt in een apart bakje opvangen, deze kun je nog een keer door de slow juicer doen zodat echt al het sap eruit komt.

🍐 De (droge) pulp kun je gebruiken om een groente bouillon te maken

🍅 Koop bij voorkeur biologische groenten en fruit, verpakkingsvrij, in het seizoen en lokaal geteeld. Plaats een emmer/teiltje in je gootsteen en vang al het water op dat anders verloren gaat, als je je groenten en fruit afspoelt.

🥕 Spoel het apparaat af met alleen koud water. Warm water en/of zeep zijn niet nodig. Let wel op dat je een goede (schone) afwasborstel gebruikt om alle restanten groenten/sap te verwijderen.

🍎 Vind je het fijn om het sapje met een rietje te drinken, gebruik een herbruikbaar rietje (RVS of bamboe).

🍇 Voeg verse kruiden en specerijen toe aan je sapjes voor extra smaak en een vitaminen-boost!

Je kunt zelf gaan experimenteren en de smaken variëren met verschillende combinaties fruit en/of groenten, of sapjes recepten zoeken op het internet als je liever niet improviseert.

Zie hieronder een van onze favoriete recepten, voor een pittige afvalvrije vitamineboost in de winter. 🥕🍊🍹🤪

Pink-Purple juice 💜💕

  • 2x grote winterpeen uit NL
  • 2x rode biet uit NL
  • 3x sinaasappel (Spanje)
  • 1 stuk (2cm) verse gember
  • 1 stukje (0,5cm) verse kurkuma

Santé! 🍹

Wat is je favoriete groenten/fruit combinatie voor een heerlijk sapje? Deel het in de commentaren 🍅🥕🍎🥒👇

Hoe vol is je emmer?

💧 Hoe vol is jouw emmer? 😉

Watertekort? Droge tuin? Zet een dag lang een emmer in je gootsteen en vang al het water op dat anders verloren gaat. Denk aan water dat wegspoelt bij het wassen van fruit, omspoelen van glazen, of wanneer je wacht tot de kraan warm wordt. Je zult versteld staan hoeveel emmers water je zo opvangt! Gebruik dit water om je planten water te geven of het toilet door te spoelen.

💡 Kleine moeite, héél grote winst voor de natuur. Na één dag wil je waarschijnlijk niet meer stoppen!

🌍 Aanvullende tips om water te besparen

💦 Douchewater hergebruiken
Wat in de gootsteen kan, kan ook in de douche! Zet een emmer in de douche om het koude water op te vangen terwijl je wacht tot het warm wordt. Perfect voor de tuin of om de wc door te spoelen.

🌧 Regenwater opvangen
Installeer een regenton onder je regenpijp. Regenwater is ideaal voor je tuin en bespaart liters kostbaar drinkwater.

🌱 Slimme irrigatie
Gebruik een druppelsysteem voor bewatering. Zo krijgt elke plant direct water bij de wortels en gaat er minder verloren door verdamping.

🥕 Bewust koken
Het kookwater van pasta, rijst en groenten? Laat het afkoelen en gebruik het voor je planten. Dit water bevat voedingsstoffen waar ze van groeien!

🚰 Kraan dicht!
Sluit de kraan terwijl je je tanden poetst, je handen wast of je haar inzeept. Kleine beetjes besparen maken een groot verschil.

🚿 Waterbesparende apparaten
Overweeg waterbesparende douchekoppen, kranen en toiletten. Deze verminderen het verbruik zonder dat je comfort inlevert.

💡 Expert-tip: Regenwatersysteem voor thuis

Ben je al een pro in waterbesparing? Dan kun je nog een stap verder gaan!

🏡 Woon je in een koopwoning met kruipruimte? Overweeg een regenwatersysteem van JustNimbus. Dit vangt regenwater op en stuurt het naar je huishouden voor toiletspoeling of de wasmachine. Regenwater is zacht en perfect voor je was!

🔗 Zie ook onze andere tips:

🌱 Door deze tips toe te passen, bespaar je moeiteloos liters water en draag je bij aan een duurzamer leven. Probeer het eens en ervaar zelf het verschil!

#KleineStapjesGroteImpact 🚿💙

Met dank aan Leontien voor de foto’s.

Maak je eigen kruidenboter

Zomer op je Boterham! Maak je eigen kruidenboter 🧈🌸🌼🌺

Geef je boterham of maaltijd een zomerse twist met zelfgemaakte, kleurrijke kruidenboter – 100% verpakkingsvrij! Dankzij Het Kaaslokaal delen we dit eenvoudige en heerlijke recept dat niet alleen je smaakpapillen, maar ook je ogen verwent.

Wat heb je nodig?

  • 200-250 g roomboter (verkrijgbaar zonder verpakking bij Het Kaaslokaal of de biologische markt)
  • 2 teentjes knoflook, 1 eetlepel citroensap
  • Kruiden & eetbare bloemen: Gebruik wat je in het seizoen kunt vinden in je tuin of op je balkon, zoals peterselie, bieslook, dille, tijm, rozemarijn, salie, goudsbloem, bieslookbloemen, viooltjes, Oost-Indische kers, of bernagie.
  • Optioneel: zout, peper en/of een snufje paprikapoeder voor extra smaak. Grof zeezout voegt een fijne crunch toe!

Aan de slag!

  1. Laat de boter op kamertemperatuur komen.
  2. Spoel de kruiden en bloemen af, en dep ze droog met een schone theedoek.
  3. Hak de kruiden fijn en pers de knoflook.
  4. Prak de boter in een kom met een vork of spatel en voeg de citroensap, kruiden en knoflook toe.
  5. Breng op smaak met peper en zout.
  6. Meng stukjes eetbare bloemen door de boter en garneer met enkele hele bloemen voor een kleurrijke touch.
  7. Wil je een leuke vorm? Gebruik een (siliconen) mal of maak kleine toefjes met een herbruikbare spuitzak. Laat de kruidenboter opstijven in de koelkast.

Extra Zero Waste Tips

  • Serveeridee: Smeer je kruidenboter op versgebakken brood of roer het door (zelfgemaakte) tagliatelle voor een luxe touch.
  • Luchtige kruidenboter: Klop de boter eerst op voor een lichter en smeuïger resultaat.
  • Invriezen: Maak porties en bewaar ze in de vriezer. Handig voor snelle smaakmakers bij je volgende maaltijd. (En om voedselverspilling te voorkomen).
  • Gedroogde kruiden als alternatief: Als verse kruiden niet voorhanden zijn, werken gedroogde ook prima.

Tip: Experimenteer met ingrediënten zoals zongedroogde tomaatjes, olijven, koriander of munt. Wat is jouw geheime touch voor de perfecte kruidenboter?🌿🍞

Lieve nuttige beestjes!

Lieveheersbeestjes in je tuin: klein, schattig en supernuttig! 🐞🌿

Heb je een tuin, moestuin of balkon met planten? Grote kans dat je regelmatig bezoek krijgt van deze kleine, gevlekte superhelden: lieveheersbeestjes! Ze zijn niet alleen leuk om te zien, maar ook fantastisch voor de gezondheid van je planten.

Waarom lieveheersbeestjes zo belangrijk zijn voor je tuin
Lieveheersbeestjes zijn natuurlijke bestrijders van bladluizen. Een volwassen lieveheersbeestje eet er wel 80 per dag! Ook hun larven zijn ware roofmachines. Ze gaan daarnaast tekeer tegen spintmijten, trips, rupsen en andere schadelijke beestjes. Kortom: een gratis, circulaire oplossing voor een gezonde tuin zonder chemische middelen.

Let op hun larven en eitjes: niet weggooien!
In het voorjaar krijgen we vaak de vraag: “Wat zijn die rare beestjes op mijn planten? En die gele bolletjes onder het blad, is dat een plaag?
Nee hoor! Die gele bolletjes zijn juist lieveheersbeestjeseitjes. De larven die daaruit komen, zien er misschien niet zo schattig uit – een beetje als kleine alligatortjes – maar ze zijn minstens zo nuttig. Dus: zie je die gekke beestjes? Laat ze lekker zitten, ze doen goed werk!

60 soorten in Nederland
In Nederland komen zo’n 60 soorten lieveheersbeestjes voor, waarvan de 7-stippige misschien wel het bekendst is. Elke soort heeft haar eigen voorkeuren, maar allemaal dragen ze bij aan een luizenvrije tuin.

Zo help je lieveheersbeestjes in je tuin of op je balkon

  • Plant bloemen en kruiden die veel nectar bevatten, zoals dille, koriander, goudsbloem, margriet of duizendblad. Dat trekt zowel de volwassen kevertjes als andere nuttige insecten aan.
  • Laat afgestorven planten en bladresten in een hoekje van je tuin liggen: ideaal om in te overwinteren.
  • Heb je een balkon? Zet een paar potten met bloeiende kruiden neer en leg wat takjes of mos in een hoekje van je bak.
  • Maak zelf een eenvoudig insectenhotel van oude materialen, of gebruik snoeiafval, boomschors, klimop en dode takken om natuurlijke schuilplaatsen te creëren.
  • Zorg voor groenblijvende planten zoals klimop, varens of coniferen. Daar kruipen ze graag in weg.
  • Gebruik geen chemische bestrijdingsmiddelen: die doden ook lieveheersbeestjes en hun larven.

Let op de mieren!
Lieveheersbeestjes hebben vijanden, zoals mieren. Mieren “beschermen” bladluizen, omdat ze hun zoete honingdauw oogsten. Je hoeft mieren niet weg te jagen – ze zijn ook nuttig – maar probeer wel de balans te bewaren. Een potplant tussen bladluisgevoelige planten kan de route van mieren verstoren. Zo geef je lieveheersbeestjes meer kans.

Kortom: hoe meer biodiversiteit, hoe beter!
Door je tuin of balkon in te richten met planten en plekjes waar insecten kunnen schuilen, help je het ecosysteem én hoef je zelf minder te doen tegen plagen. Win-win!

Heb jij al lieveheersbeestjes, larven of eitjes gespot in je tuin of op je balkon? Laat ze hun werk doen, en geniet van een gezonde, groene en natuurlijk luizenvrije omgeving! 🌱🐞

Groen geluk? Ruil je plantjes!

Groen geluk? Ruil je plantjes! 🌱🪴

Mini-biebs voor boeken zijn inmiddels een bekend straatbeeld, maar wist je dat er ook steeds meer plantenbiebs opduiken in Apeldoorn en de rest van Nederland? Geen boekenkast, maar een kast vol stekjes, zaden, kamerplanten of moestuinplantjes. Gewoon bij iemand in de voortuin of aan de stoep. Superleuk én duurzaam!

In een plantenbieb kun je:
– Stekjes of plantjes ruilen die je over hebt
– Zaadjes, zaaigoed of zelfs plantenvoeding achterlaten
– Of gewoon iets meenemen (soms tegen een kleine vrijwillige bijdrage)

Vaak zijn de plantenbiebs geopend van maart tot en met oktober, met een mini-winterstop in de koudste maanden. Ze werken op basis van vertrouwen, en stimuleren hergebruik, biodiversiteit én verbinding in de buurt. Alles wat we bij Zero Waste Apeldoorn toejuichen!

In Apeldoorn vind je inmiddels meerdere plantenbiebs – deze worden bijgehouden op onze Zero Waste Kaart. Wil je verder kijken dan Apeldoorn? Check dan ook de landelijke kaart van de Stekjesroute.

Andere plekken om gratis of duurzaam planten te scoren:
1. Bij tuinverenigingen vind je vaak een zaadjes- of ruilkast
2. Via de Plantenasiel en ruilgroepen op Facebook, zoals:

  • Planten en Stekjes Apeldoorn
  • Tuin en Planten 055
  • Permacultuur Tuin
  • Natuurlijk Tuinieren
  • Moestuin Weggeefhoek – Gratis of ruilen van planten, zaden etc.
  • Operatie Steenbreek Apeldoorn
  • Groep van Operatie Steenbreek Apeldoorn
  • PlantenAsiel & Ruilen Apeldoorn
  • Voedselbossen
  • Mijn Groene en Natuurlijke Balkon – balkon tuinieren in potten en bakken
  • MINDER MAAIEN MEER BLOEMEN

3. In gratis- of weggeefgroepen op Facebook of buurtapps, zoals:

  • Gratis af te halen Apeldoorn en omgeving
  • Gratis Apeldoorn
  • Gratis of betaalbaar (Apeldoorn)
  • Weggeefhoek Apeldoorn gratis
  • Gratis af te halen apeldoorn eo
  • Weggeefhoek Apeldoorn
  • Weggeefhoek 055
  • Weggeefhoek 055 & Omstreek

4. Zoek een planten- en stekjes ruilmarkt in de buurt of organiseer een zelf!

Veel van deze planten zijn afgedankt en kunnen met een beetje liefde weer helemaal opleven. Win-win voor jou én de plant!

Ook leuk: word een Struikrover!

De stichting Struikroven redt planten en struiken die anders verloren zouden gaan bij sloop of renovatie. Ook jij kunt in jouw buurt actief worden en planten een tweede leven geven – houd daarvoor buurtapps, lokale groepen of sloopprojecten in de gaten.

💚 Bonus tip!

Denk ook aan het ruilen van plantpotten, stekgrond of bloembakken die je over hebt. Die komen in de lente altijd van pas.

Zo maak je jouw tuin, balkon of woonkamer groener, zonder dat het geld hoeft te kosten. Goed voor je portemonnee, goed voor het milieu én goed voor de bijtjes! 🐝🌼