Tag Archief van: planned obsolescence

Framework – Een laptop die met je meegroeit

Framework – Een laptop die je zelf kunt blijven verbeteren

Wat als technologie gewoon met je mee zou groeien in plaats van steeds sneller te verouderen? Geen snelle vervanging meer, maar apparaten die je kunt blijven gebruiken, repareren en upgraden. Het klinkt bijna ideaal, maar steeds meer consumenten vragen hierom — en gelukkig zijn er fabrikanten die daar serieus werk van maken. Zoals Framework.

Waarom vervangen we onze apparaten zo snel?

Nieuwe telefoon? Nieuwe laptop? Voor je het weet zit je er weer aan te denken. Niet altijd omdat iets stuk is, maar omdat het nét niet meer meekomt. Of omdat repareren, onmogelijk, ingewikkeld of duurder dan nieuw kopen is.
Dat is geen toeval. Veel elektronica is jarenlang ontworpen met een beperkte levensduur. Onderdelen zitten vastgelijmd, batterijen zijn lastig te vervangen en software-ondersteuning stopt na een paar jaar.
Dat heeft zelfs een naam: planned obsolescence — geplande veroudering.

Right to Repair

Steeds meer mensen willen daar vanaf. Waarom iets zo snel moeten vervangen of weggooien in plaats van het te kunnen upgraden of repareren?

Daar komt het Right to Repair om de hoek kijken: een Europese regel die ervoor zorgt dat je spullen kunt (laten) repareren in plaats van vervangen.
Fabrikanten moeten onderdelen, gereedschap en reparatie-informatie beschikbaar maken, zodat jij meer grip hebt op de levensduur van je apparaat.

Goed nieuws dus: minder weggooien, langer gebruiken, en meer keuzevrijheid voor jou.

Tech die langer meegaat

Framework is een relatief jonge Amerikaanse fabrikant die het anders aanpakt. Waar veel laptops lastig te openen zijn en snel worden vervangen, kiest Framework juist voor een ontwerp dat uitnodigt om te repareren, upgraden en aanpassen.

Niet weggooien, maar blijven gebruiken. Geen gelijmde onderdelen, maar schroeven. Geen geheimen, maar duidelijke handleidingen.

Wat kun je zelf doen?

  • Geheugen (RAM) uitbreiden
  • Opslag (SSD) vervangen
  • Batterij verwisselen
  • Toetsenbord, touchpad of scherm vervangen
  • Poorten aanpassen via modulaire uitbreidingen

Zelfs een losse grafische kaart-module en het moederbord (het ‘brein’ van je laptop) kun je vervangen of upgraden — zonder een compleet nieuw apparaat te kopen.

Waarom dit zo bijzonder is

Dit betekent dat een defect of verouderd onderdeel niet leidt tot het afdanken van het hele apparaat – een belangrijk verschil met traditionele laptops.

De grootste impact van elektronica zit namelijk in de productie. Door apparaten langer te gebruiken en alleen onderdelen te vervangen, bespaar je grondstoffen en voorkom je e-waste. Framework speelt daar direct op in met een open systeem waarin onderdelen beschikbaar blijven en reparatie normaal wordt.

Perfecte reparatiescore

Reparatie-experts van iFixit gaven de Framework Laptop 16 (nieuwste en meest ambitieuze model tot nu toe) een 10/10 reparatiescore – een zeldzaamheid bij laptops.

Die score is gebaseerd op:

  • gereedschapsvrije toegang tot onderdelen
  • duidelijke interne labels
  • openbare reparatiehandleidingen
  • losse verkoop van alle reserveonderdelen

Dit maakt de laptop niet alleen geschikt voor hobbyisten, maar ook voor onderwijsinstellingen, repair cafés en professionele refurbishers.

Nadelen

Natuurlijk zijn er ook kanttekeningen. De laptop is wat groter en prijziger dan gemiddelde modellen, en het modulaire ecosysteem is nog in ontwikkeling.
Daar staat tegenover dat je investeert in levensduur en impactreductie, in plaats van wegwerpdesign.

Voor wie is dit interessant?

De Framework Laptop 16 past vooral bij:

  • duurzaamheidsbewuste gebruikers
  • professionals die hun laptop jarenlang willen gebruiken
  • organisaties die e-waste en TCO (totale eigendomskosten) willen verlagen
  • onderwijs, gemeenten en circulaire inkoop
  • mensen die reparatie willen normaliseren

Framework laat met de Framework Laptop 16 zien dat high-performance technologie en duurzaamheid geen tegenpolen hoeven te zijn. Het is geen niche-prototype, maar een serieuze laptop die bewijst dat anders ontwerpen mogelijk is – en schaalbaar.

Lees hier de review van Tweakers.net over de Framework Laptop 16

Fairphone – Een telefoon die eerlijker én langer meegaat

Fairphone – Een telefoon die eerlijker én langer meegaat

De naam zegt het eigenlijk al: Fairphone draait om eerlijkheid. Niet alleen in gebruik, maar in de hele keten — van grondstof tot eindproduct.
Waar de meeste smartphones zijn ontworpen als gesloten producten, kiest Fairphone (een Nederlands technologiebedrijf) juist voor een ontwerp dat je zelf kunt openen en repareren.

Wat maakt Fairphone anders?

  • Modulair ontwerp – Onderdelen zoals batterij, camera en scherm zijn los te vervangen
  • Lange levensduur – Ontworpen voor jarenlang gebruik, met uitzonderlijk lange software‑ en beveiligingsupdates
  • Eerlijkere materialen – Meer gebruik van gerecyclede en verantwoord gewonnen grondstoffen
  • Betere productieomstandigheden – Meer aandacht voor lonen en werkomstandigheden in de keten

De nieuwste generatie

Zelf gebruiken we de Fairphone 5 al een aantal jaren en zijn daar heel tevreden over — zeker in vergelijking met de Fairphone 3 die we daarvoor hadden. Voor wie ooit twijfelde door oudere modellen: die ontwikkeling merk je echt.

De Fairphone 6 (2025) laat zien hoe ver het merk inmiddels is gekomen:

  • Lagere CO₂‑voetafdruk dan eerdere modellen, vooral door langere gebruiksduur
  • Zeer hoge repareerbaarheid (10/10 volgens iFixit)
  • Nog meer gerecyclede en eerlijke materialen

Meer dan alleen telefoons

Fairphone past dezelfde principes inmiddels ook toe op andere producten, zoals de modulaire Fairbuds. Ook hier geldt: onderdelen vervangbaar en ontworpen om langer mee te gaan — in plaats van sneller vervangen.

Nadelen

Ook hier zijn er kanttekeningen. De prijs ligt hoger dan bij veel mainstream smartphones en de camera of prestaties zijn niet altijd “top van de markt”.
Maar je kiest hier bewust voor iets anders: een toestel dat langer meegaat en aantoonbaar minder negatieve impact heeft.

Fairphone ontwikkelt zich duidelijk van niche naar een volwaardig alternatief voor ‘gewone’ smartphones — en laat zien dat elektronica ook anders kan worden ontworpen.