Verslag: Door Michel

Waardeloos? Niet voor onze ZAPpers!

Meer dan 10.000 RaapWaardeloos-items geraapt en geregistreerd

Een gedeukt blikje, een platgetrapt flesje, een beschadigde statiegeldverpakking die niet meer door de automaat wordt geaccepteerd of een geïmporteerd blikje zonder statiegeldlogo. Voor het statiegeldsysteem misschien waardeloos, maar voor onze leefomgeving zeker niet! Daarom gingen vanaf 1 juni enthousiaste ZAPpers in Apeldoorn vier maanden lang aan de slag met “Project RaapWaardeloos”.

Op 8 oktober 2026 vierden we de feestelijke afsluiting van dit initiatief van Stichting Zero Waste Apeldoorn in samenwerking met Statiegeld Nederland. Tijdens deze bijeenkomst deelden we de resultaten en ervaringen, bespraken we de inzichten uit het project en gingen we met Statiegeld Nederland, onderdeel van Verpact, in gesprek over de huidige statiegeldinzameling en mogelijke verbeteringen van het statiegeldsysteem.

_{(De tekst gaat verder onder de foto)}

Meer dan 10.000 keer raak!

De resultaten mogen er zijn: 17 deelnemers hebben in vier maanden tijd samen meer dan 10.000 RaapWaardeloos-items geraapt en geregistreerd!

Uitgaande van gemiddeld één gevonden item per kilometer (een flink aantal deelnemers hield ook gedetailleerd de vindplaatsen en gelopen afstand bij) vertegenwoordigt dat ongeveer 10.000 kilometer aan plandelen, ploggen en plietsen. Wat een prestatie van deze  vrijwilligers die zich al jaren met hart en ziel inzetten voor een schoner Apeldoorn!

De verzamelde gegevens leveren interessante inzichten op. Zo bestond maar liefst 35% van de vondsten uit energiedrankverpakkingen. Ook de vindplaatsen vielen op: volgens de categorie-indeling van Rijkswaterstaat werd bijna 50% van de items op industrieterreinen gevonden. Dat leek aanvankelijk opmerkelijk, maar de aanwezige ZAPpers konden dit beeld nuanceren. Veel vondsten lijken namelijk samen te hangen met hangplekken.

Dit roept belangrijke vragen op. Waar ontstaat het zwerfafval precies? Welk gedrag speelt een rol? Sluit de categorie-indeling van Rijkswaterstaat voldoende aan bij de praktijk? En vooral: hoe voorkomen we dat verpakkingen als zwerfafval eindigen en uiteindelijk RaapWaardeloos worden?

🏆 ZAPper Stephan: 3.250 items in vier maanden!

Een bijzondere vermelding verdient Stephan, die in slechts vier maanden tijd maar liefst 3.250 items heeft geraapt en geregistreerd. Een uitzonderlijke bijdrage! Als extra blijk van waardering ontving hij een aanvullende beloning bovenop de reguliere duurzame waardebon van € 15,- die iedere deelnemer kreeg. Natuurlijk draait ZAPpen niet om wie de meeste items vindt, maar deze indrukwekkende inzet verdient absoluut een extra waardering.

_{(De tekst gaat verder onder de foto’s)}

Nieuwe ontwikkelingen bij Statiegeld Nederland en Verpact

Tijdens de eindpresentatie deelden Statiegeld Nederland / Verpact verschillende ontwikkelingen op het gebied van statiegeldinzameling. Zo kwamen statiegelddonatie, inzamelacties bij sportverenigingen, nieuwe bulkmachines op stations en een pilot met een statiegeldmachine gekoppeld aan een ondergrondse container aan bod. De aankomende actie rond sportverenigingen riep bij ons herkenning op. De aanpak doet sterk denken aan het vroegere project “Heel Apeldoorn Rein” van de gemeente Apeldoorn. Toen konden in het statiegeldloze tijdperk de flesjes en blikjes gedoneerd worden aan de vereniging, die ze vervolgens voor 5ct per stuk kon inleveren bij de gemeente.

De nieuwe voorzieningen bieden kansen om statiegeldverpakkingen toegankelijker in te zamelen. Toch blijft een belangrijk probleem bestaan: wat doen we met verpakkingen die beschadigd raken en niet meer door de gebruikelijke automaten worden geaccepteerd?

Precies dat probleem heeft Project RaapWaardeloos zichtbaar gemaakt. Ook als een verpakking geen statiegeld meer oplevert, blijft ze onze leefomgeving vervuilen.

Een duurzame beloning vraagt om creativiteit

We wilden onze vrijwilligers uiteraard op een duurzame manier belonen voor hun inzet. Daarbij liepen we tegen een typisch Apeldoorns probleem aan: een breed inzetbare, lokale duurzame waardebon blijkt nog niet beschikbaar te zijn.

Daarom bedachten we een creatieve oplossing: de ‘waardebon voor een waardebon’. Deelnemers kunnen daarmee zelf een waardebon kiezen van onder andere Retulp, Dille & Kamille, Happy Soaps, Dorcas, RataPlan, Foenix of een andere duurzame Apeldoornse ondernemer zoals Het Kaaslokaal of ProLokaal.

Zo spreken we niet alleen onze waardering uit voor de vrijwilligers, maar ondersteunen we ook lokale ondernemers die werk maken van duurzaamheid. Een breed inzetbare Apeldoornse duurzame waardebon zou daarbij een mooie volgende stap zijn!

Wat gebeurt er met onze inzichten?

Natuurlijk vormen de ruim 10.000 geregistreerde items geen blauwdruk voor heel Nederland. Toch geven de resultaten een duidelijk signaal af. Tijdens de open discussie met Statiegeld Nederland en Verpact stond daarom vooral één vraag centraal: wat gebeurt er met deze gegevens en welke concrete vervolgstappen volgen hieruit?

De aantallen beschadigde statiegeldverpakkingen zijn aanzienlijk en ook verpakkingen zonder statiegeld lijken toe te nemen. Dat vraagt om actie. Een actieve inzameling van RaapWaardeloos-items is door risico’s op fraude, mogelijke machineschade en hoge verwerkingskosten echter niet vanzelfsprekend.

Daarnaast liggen er kansen om de communicatie richting specifieke doelgroepen te verbeteren. De resultaten zullen bestaande inzichten mogelijk vooral bevestigen. Ook uitbreiding van de inlevermogelijkheden biedt perspectief. Met name bulkmachines laten zien dat grote hoeveelheden verpakkingen efficiënt kunnen worden ingezameld.

Onze oproep aan Statiegeld Nederland en Verpact is dan ook duidelijk: benut onze inzichten en blijf met vrijwillige zwerfafvalrapers (de kennishouders) in gesprek. Want opruimen is waardevol, maar voorkomen dat verpakkingen op straat belanden is uiteindelijk nog beter.

Samen werken aan structurele oplossingen

Vrijwilligers kunnen problemen zichtbaar maken, maar structurele oplossingen vragen om samenwerking tussen inwoners, gemeenten, producenten en inzamelorganisaties. Betere inzamelmogelijkheden en toegankelijke voorzieningen kunnen helpen. Uiteindelijk willen we vooral voorkomen dat statiegeldverpakkingen überhaupt als zwerfafval eindigen.

Dank aan alle ZAPpers voor jullie tijd, energie en betrokkenheid. Of je nu tientallen of duizenden items hebt gevonden: iedere bijdrage telt! Ook bedanken we Statiegeld Nederland en Verpact voor hun bijdragen aan de eindpresentatie en de waardevolle uitwisseling van kennis en ideeën.

Meer dan 10.000 items geraapt. Ongeveer 10.000 kilometer aan inzet. En een schat aan informatie over een probleem dat we niet langer over het hoofd mogen zien.

Waardeloos? Zeker niet! Iedere vondst draagt bij aan schonere straten, betere inzichten en nieuwe mogelijkheden voor oplossingen.

Kleine stapjes – grote impact!

---

Zie ook

• Nieuw XXL statiegeld-inleverpunt bij Winkelcentrum Anklaar
• Nieuwe statiegeldautomaat bij winkelcentrum De Eglantier – grote hoeveelheden statiegeldverpakkingen (excl. glas) in één keer inleveren
• Nieuwe bulkmachine voor statiegeld bij Intratuin Apeldoorn – (bulkmachine)
• Maak je buurt ‘afvalblij’ met de Doneerring – geef statiegeldverpakkingen een tweede kans en help zwerfafval voorkomen.
• Innovatieve pilot moet statiegeld inleveren nóg makkelijker maken! – ontdek de pilot met handmatige statiegeldinname in Apeldoorn.