Tag Archief van: tips

hoe duurzaam is AI eigenlijk? Zero Waste Apeldoorn

The Sound of Zero Waste: hoe duurzaam is AI eigenlijk?

/0 Reacties/in , /door
The Sound of Zero Waste - Hoe duurzaam is AI

The Sound of Zero Waste: hoe duurzaam is AI eigenlijk?

Een boodschappen-netje vol groenten, een herbruikbare drinkfles, dansend in de Alpen… en natuurlijk de titel The Sound of Zero Waste. Leuk plaatje toch?
Maar er zit een serieus verhaal achter. Want deze afbeelding is gemaakt met AI. En hoewel AI ons steeds meer mogelijkheden geeft, is het gebruik ervan niet zonder gevolgen voor het milieu.
Want digitaal betekent niet dat iets geen grondstoffen, energie of water kost.

AI draait niet op lucht

Als je ChatGPT, Claude, Copilot, Ecosia AI of een andere AI-chatbot gebruikt, lijkt het alsof je alleen maar een vraag intikt en vrijwel direct antwoord krijgt. Achter dat eenvoudige scherm staat echter een enorme fysieke infrastructuur.

AI-modellen draaien in datacenters vol krachtige computers en chips. Die gebruiken elektriciteit en produceren warmte. De servers moeten worden gekoeld en daarvoor kan water nodig zijn. Daarnaast zijn voor de bouw van datacenters, servers en chips grondstoffen en kritieke mineralen nodig. En uiteindelijk blijven er ook elektronische apparaten over die moeten worden vervangen en verwerkt.

De milieu-impact van AI zit dus niet alleen in de elektriciteit die nodig is voor een prompt. Het gaat om de hele keten: van grondstoffen en productie van chips tot datacenters, energiegebruik, koeling en uiteindelijk elektronisch afval.

💧 Water

Water is misschien wel een van de meest verrassende onderdelen van het verhaal.
Datacenters kunnen water gebruiken om servers te koelen. Maar watergebruik zit ook indirect in de productie van elektriciteit. Hoeveel water er precies nodig is, verschilt sterk per datacenter, koelsysteem, locatie en energiebron.

Het nieuwe rapport van het United Nations University Institute for Water, Environment and Health (UNU-INWEH) kijkt daarom niet alleen naar CO₂, maar ook naar de water- en landvoetafdruk van AI. De onderzoekers benadrukken dat die drie niet automatisch dezelfde kant op bewegen: een energiebron die weinig CO₂ uitstoot, kan bijvoorbeeld relatief veel water of land vragen.

⚡ Energie

AI vraagt behoorlijk wat rekenkracht en dus elektriciteit. En het gaat daarbij niet alleen om het trainen van grote AI-modellen.

Eenmaal online worden die modellen voortdurend gebruikt. Volgens UNU-INWEH is naar schatting 80 tot 90 procent van het energiegebruik van AI toe te schrijven aan het draaien van modellen voor dagelijkse toepassingen (inference), en niet aan het trainen ervan.
Oftewel: niet alleen het bouwen van het model kost energie. Iedere keer dat wij het gebruiken, draaien er ergens computers. En dat tikt aan als miljarden mensen dat regelmatig doen.

En dan zijn er nog chips, grondstoffen en land

AI heeft hardware nodig. Heel veel hardware.

Voor krachtige AI zijn gespecialiseerde chips nodig. Voor de productie daarvan zijn grondstoffen, water en energie nodig. Ook datacenters zelf nemen ruimte in beslag en vragen infrastructuur: gebouwen, elektriciteitsnetten, koelsystemen en verbindingen.

UNEP wijst daarnaast op het gebruik van kritieke mineralen en op de groeiende hoeveelheid elektronisch afval die samenhangt met de uitbreiding van AI-infrastructuur.

Het is dus eigenlijk een beetje vreemd om AI alleen te zien als “een slim stukje software”. AI is ook een fysieke industrie.

En een afbeelding maken dan?

Daar komt onze vrolijke Sound of Zero Waste-afbeelding om de hoek kijken.
Een tekstvraag aan AI en een compleet gegenereerde afbeelding zijn namelijk niet hetzelfde. Volgens UNU-INWEH kan het energiegebruik per AI-taak enorm verschillen. In hun analyse ligt het energiegebruik van een typische AI-afbeelding ongeveer 1.450 keer hoger dan dat van een eenvoudige tekstclassificatietaak. AI-video’s vragen nog veel meer.

Dat betekent natuurlijk niet dat één plaatje maken hetzelfde is als 1.450 ChatGPT-gesprekken. Het is een vergelijking met een specifieke, veel lichtere AI-taak. Maar het laat wél zien dat wat je AI laat doen ertoe doet.

Een simpele tekstvraag is iets anders dan een afbeelding genereren. Een afbeelding is weer iets anders dan een hele video laten maken.
En daar zit een mooie zero-waste-les in: Gebruik wat je nodig hebt. Niet alleen omdat het kan.

Dus nee, we gaan niet voortaan iedere AI-afbeelding de grond in stampen. Maar misschien hoeven we ook niet de hele klas, familie, voetbalvereniging én buurvrouw als Muppet te laten genereren omdat het grappig is. 😉

Dus: moeten we stoppen met AI?

Nou… niet per se. En eerlijk is eerlijk, het zou een utopie zijn om te denken dat men dat echt gaat doen.
AI kan ook een handig hulpmiddel zijn, dat je het voor betere en heldere communicatiedoelen gebruikt, bijvoorbeeld om een tekst te corrigeren, of aantrekkelijker te maken voor de lezers, of om informatie op te zoeken.

Zo gebruiken we zelf bij Zero Waste Apeldoorn zelf ook weleens AI. Bewust en met mate, met het hogere doel om meer mensen mee te kunnen bereiken en informeren.
En zo is de afbeelding bij dit artikel met AI gemaakt. Niet omdat we vonden dat de wereld nog één AI-plaatje nodig had, maar omdat we met dit beeld juist aandacht willen vragen voor- en informatie willen verstrekken over de milieu-impact van AI. Zoals Balzac het zo terecht schreef: “On ne fait pas d’omelette sans casser des œufs.” (oftewel, “Je kunt geen omelet maken zonder eieren te breken!”)

Maar AI kan toch ook iets goeds doen?

Zeker. En dat is belangrijk om erbij te vertellen.
AI is niet alleen maar slecht voor het milieu. Het kan juist worden ingezet om milieuproblemen aan te pakken. Denk bijvoorbeeld aan:

  • 🌞 het beter voorspellen en benutten van zonne- en windenergie;
  • ⚡ het slimmer aansturen van elektriciteitsnetten;
  • 🏭 het efficiënter maken van productieprocessen;
  • 🚛 het optimaliseren van routes en logistiek;
  • 🏢 het verminderen van energiegebruik in gebouwen;
  • 🔧 voorspellend onderhoud, waardoor apparatuur langer mee kan;
  • 🛰️ het analyseren van satellietbeelden voor natuur- en klimaatmonitoring;
  • 🌍 het opsporen van methaanlekken;
  • ♻️ het analyseren en sorteren van afvalstromen.

De International Energy Agency (IEA) beschrijft bijvoorbeeld toepassingen waarbij AI elektriciteitsnetten helpt optimaliseren en meer hernieuwbare energie kan integreren. Ook kan AI worden gebruikt voor efficiëntere productie, gebouwen en transport.

Een mooi actueel voorbeeld komt van UNEP: AI wordt ingezet om satellietgegevens over methaanemissies sneller te analyseren, waardoor grote methaanlekken eerder kunnen worden opgespoord en aangepakt.
AI kan dus onderdeel zijn van de oplossing. Maar het is geen gratis oplossing. En ook daar geldt: de winst die AI oplevert, moet worden afgezet tegen de middelen die ervoor nodig zijn.

En hoe zit dat dan met Ecosia en AI? 🌳

Ook AI is niet zwart-wit. Een mooi voorbeeld is Ecosia, de zoekmachine die bekendstaat om het financieren van boomplant- en andere klimaatprojecten.

Ecosia gebruikt zijn winst voor klimaatactie: het grootste deel daarvan gaat naar het planten en beschermen van bomen. Dat geld komt onder meer uit advertentie-inkomsten die ontstaan wanneer mensen via Ecosia zoeken en op advertenties klikken.

Maar wat gebeurt er als je niet gewoon zoekt, maar een vraag stelt aan Ecosia AI Chat?

Ecosia biedt inmiddels een eigen AI-chatfunctie aan. Die gebruikt momenteel Mistral Small 4, een relatief klein AI-model. Volgens Ecosia is dit model energie- en waterefficiënter dan veel grotere AI-modellen. Ecosia zegt bovendien dat het meer schone energie produceert dan de energie die zijn zoek- en AI-functies verbruiken.

Betekent dat dat je met iedere vraag aan Ecosia AI Chat automatisch een boom plant? Nee. Het is geen systeem waarbij één AI-vraag rechtstreeks aan één boom wordt gekoppeld. Wel stelt Ecosia dat zoeken op zijn platform – inclusief het gebruik van de AI-functies – onderdeel blijft van zijn bredere model waarmee het klimaatactie financiert.

En ook bij Ecosia blijft de belangrijkste nuance overeind: AI-gebruik vraagt rekenkracht en dus energie. Dat Ecosia die energie probeert te beperken en tegelijkertijd investeert in hernieuwbare energie en klimaatactie, maakt het gebruik bewuster en anders dan bij veel andere aanbieders, maar maakt een AI-vraag niet ineens impactvrij.

Ook hier geldt dus: kijk niet alleen naar het label, maar naar wat je daadwerkelijk gebruikt.

Maar wacht eens… hoe zit het dan met Netflix?

Hier wordt het interessant. Want als we eerlijk naar onze digitale voetafdruk kijken, moeten we niet alleen naar AI wijzen.
Ook streaming, videobellen, social media en andere digitale diensten vragen energie en data. Een vergelijking die in juni 2026 werd gepubliceerd naar aanleiding van het UNU-INWEH-onderzoek stelt dat 30 minuten Netflix kijken qua energiegebruik overeenkomt met 91 ChatGPT-gesprekken. In hetzelfde artikel wordt aangehaald dat een uur Teams-vergaderen overeenkomt met ongeveer 100 AI-chats.

Dat is een belangrijke kanttekening bij het AI-debat. Want het heeft weinig zin om heel principieel één AI-vraag te vermijden om vervolgens iedere avond urenlang video te streamen.

Dezelfde bron citeert AI-trainer Bas Prins, die erop wijst dat een gemiddelde Nederlander dagelijks veel tijd besteedt aan streaming, sociale media en videobellen. Zijn punt: je digitale gedrag als geheel bepaalt je impact, niet alleen je AI-gebruik.

En ja: Spotify, YouTube, podcasts en Netflix vallen allemaal onder streaming wanneer je ze online afspeelt. Een nummer, video of podcast die je iedere keer opnieuw via internet binnenhaalt, vraagt dus opnieuw netwerk- en datacenterinfrastructuur. Bij downloaden voor offline gebruik hoeft die inhoud niet telkens opnieuw te worden gestreamd.

Bewust digitaal gedrag

Als je je digitale voetafdruk wilt verkleinen, hoef je echt niet terug naar een leven zonder internet. Begin gewoon met jezelf af te vragen:

Moet ik dit echt doen?
Moet die serie aan als je na vijf minuten met je ogen dicht op de bank ligt?
Moet dat filmpje op YouTube echt nog een keer?
Moet je iedere dag urenlang muziek streamen terwijl je ook een playlist offline kunt opslaan?
Moet je voor iedere kleine vraag een AI-tool gebruiken?
En moet je twintig varianten van dezelfde afbeelding laten genereren omdat nummer 21 misschien nét iets leuker wordt? Misschien niet.

Digitale vervuiling zie je niet. Maar het bestaat wel.

Dat is misschien het lastigste aan digitale duurzaamheid. Bij een plastic fles zie je de fles. Bij een wegwerpkoffiebeker zie je het afval. Bij een autorit zie je de benzine verdwijnen. Maar wanneer je een prompt intikt, gebeurt er op je scherm eigenlijk… niets bijzonders. Je krijgt een antwoord.
Toch draaien er ondertussen servers. Wordt er elektriciteit gebruikt. Is er koeling nodig. Zijn er chips en andere hardware geproduceerd. En achter die hardware zitten grondstoffen, fabrieken, transport en uiteindelijk elektronisch afval. De impact is onzichtbaar geworden, maar daarmee is hij niet verdwenen.

Dus misschien is dit wel de belangrijkste zero-waste-tip voor AI:

Denk na vóór je prompt.

Gebruik AI als het iets toevoegt. Kies waar mogelijk voor een lichtere toepassing. Vraag niet om een afbeelding als tekst voldoende is. Genereer niet eindeloos door omdat het kan. En kijk niet gedachteloos urenlang naar content omdat die toevallig automatisch begint te spelen.

Niet alles wat digitaal kan, hoeft ook digitaal.

Tips Samen tegen voedselverspilling

Samen tegen voedselverspilling

/0 Reacties/in , /door

Wat kunnen we (samen) doen tegen voedselverspilling

Wist je dat*…

… we in Nederland zo’n kwart van ons eten nooit opeten? Al dat voedsel wordt verbouwd, vervoerd, gekoeld, en gekookt, en dat kost bakken energie. Energie die onze aarde opwarmt. 🌍🌡️
… we jaarlijks in Nederland maar liefst 2 miljard kilo voedsel verspillen? Dat is genoeg om een eindeloze rij vrachtwagens te vullen van Utrecht tot Barcelona, bumper aan bumper! 🚛🚛🚛
… in 2022 per persoon gemiddeld 33,4 kilo vast voedsel in de prullenbak belandde, en 64,4 liter drinken in de gootsteen of het toilet? Brood, groente, fruit, aardappelen en zuivel zijn de grootste boosdoeners. 🍞🍓🥦🥔🥛
… als alle Nederlanders een week lang géén voedsel verspillen, we 22 miljoen maaltijden zouden redden? Dat scheelt ook nog eens 33 miljoen kilo aan CO2-uitstoot, oftewel bijna een half miljoen ritjes van Groningen naar Maastricht. 🚗🚗🚗
… we per persoon zo’n drie boterhammen per week kunnen redden van de vuilnisbak? Dat komt neer op ruim 60 miljoen boterhammen per week in heel Nederland!

Wat kun je doen?

Tips voor thuis

🍌 Check je voorraad: wat moet er als eerste op?
🥛 Heeft een product de Tenminste Houdbaar Tot-datum bereikt? Kijk, ruik, en proef! Vaak is het nog prima te gebruiken. (Let op: dit geldt niet voor de Uiterste Verbruiksdatum op verse producten zoals vlees!)
🧊 Eet of vries in vóór de Te Gebruiken Tot-datum.
❄️ Zet je koelkast op 4 graden voor optimale versheid.
🌡️ Bewaar je eten op de juiste plek: elk product heeft z’n ideale bewaarplek! Bij twijfel, gebruik de Bewaarwijzer.
🥄 Kook op maat: zo voorkom je restjes én verspilling. Gebruik bijvoorbeeld een eetmaatje.
🍲 Warm restjes op, niet de aarde! Plan een kliekjesdag om lekker creatief te zijn met wat er nog in huis is.
🥪 Vries je brood in, of maak van oud brood iets lekkers.

Slim boodschappen doen

🥫 Check eerst je voorraad voordat je boodschappen gaat doen.
📝 Maak een planning én een lijstje: zo koop je precies wat je nodig hebt.
🧺 Koop gepast en vermijd impulsaankopen.
📱 Gebruik de TooGoodToGo app om voedsel te redden dat anders weggegooid zou worden.
👛 Haal producten uit de ‘Korting tegen verspilling‘-bak en red groenten, fruit en meer van de prullenbak! Let op stickers zoals ‘Samen tegen verspilling‘.
💪 Word Soldaat van de No Waste Army! Samen kunnen we echt verschil maken.

Verspillingsvrije week

Tijdens de Verspillingsvrije Week vraagt Stichting Samen Tegen Voedselverspilling aandacht voor voedselverspilling. Het is een week vol toffe acties, tips en inspiratie om jou te helpen bewuster om te gaan met je eten. Natuurlijk streven we ernaar om het hele jaar door verspillingsvrij te leven, maar deze week is een mooi startpunt!

Bekijk onze tips en ga aan de slag! Samen tegen Voedselverspilling in Apeldoorn:
– 8 tips voor een dagje minder afval – Zero Waste Apeldoorn
– Ode aan de pannenlikker – Zero Waste Apeldoorn
– Gaan met die weesbanaan! – Zero Waste Apeldoorn
– Very nICE cream! – Zero Waste Apeldoorn
– Bananen mugcake – Zero Waste Apeldoorn
– Duurzaam op vakantie: Maak het op! – Zero Waste Apeldoorn
– Voorkom voedselverspilling tijdens de feestdagen – Zero Waste Apeldoorn

Op de website van Samen Tegen Voedselverspilling vind je nog meer tips en ideeën. Elke kleine actie helpt de planeet een beetje meer!

Hoe verspillingsvrij ben jij?
Doe de test op de website van Milieu Centraal!

*Bron: Samen Tegen Voedselverspilling

Duurzaam op vakantie - Maak het op!

Duurzaam op vakantie: Maak het op!

/0 Reacties/in , , /door

Duurzaam op vakantie: maak het op! 🧳🍽️

We zijn aangekomen bij de laatste tip in onze serie over duurzaam vakantievieren – tijd om je koffers te sluiten en écht te gaan! 🌍

Of je nu kiest voor een relaxte staycation of een reis buiten Nederland, je hebt nu alle tips in je zak en koffer om duurzaam op reis te gaan: vervoer, accommodatie, benodigdheden… Van zonnebrandcrème tot zonnebril… Check, check, dubbelcheck! ✅✅

Maar voordat je vertrekt, stellen we je één belangrijke vraag: wat laat je achter? 👀

Voorkom voedselverspilling voor vertrek

Heb je binnenkort vakantieplannen? Zorg dan dat je op tijd je koelkast, voorraadkast en fruitschaal checkt. Zonde om eten te moeten weggooien terwijl het nog prima mee kan of ingevroren kan worden.

Slimme tips om voedselverspilling te voorkomen:

🍌 Begin op tijd – Check een week van tevoren wat je nog in huis hebt. Maak een eetplanning tot aan je vertrek.
🥗 Plan je laatste maaltijden slim – Gebruik restjes in een soep, omelet, salade of roerbakgerecht.
🧊 Vries overgebleven eten in – Denk aan geblancheerde groenten, fruit of kliekjes. Zo heb je iets achter de hand bij thuiskomst!
🥣 Fruit over? – Snijd het in stukjes voor een fruitsalade voor onderweg, vries het in, of neem het gewoon als snack mee.
🚗 Geef het weg – Maak buren, vrienden of familie blij met wat je niet meer opkrijgt. Of neem gekoeld eten mee voor onderweg (en eet het binnen 2 uur op als het koel moet blijven).

Meer slimme tips vind je op Samen Tegen Voedselverspilling 💡

Heb jij nog een slimme “maak-het-op-voor-vakantie”-tip? Deel ‘m in de reacties! 👇

Very nICE cream!

Very nICE cream!

/0 Reacties/in , , /door

Very nICE cream! 🍌🍦

Zelfgemaakt ijs zonder ijsmachine? Dat kan makkelijk – en gezond – met Nice Cream!

Deze ijstraktatie is gemaakt van slechts één basisingrediënt: bevroren banaan. Ideaal op warme dagen, voor kinderen én volwassenen, en een perfect alternatief voor traditioneel ijs. Geen toegevoegde suikers of onnodige verpakking – wél smaak, plezier en verkoeling!
Een verfrissende en gezonde traktatie die je in slechts enkele minuten kunt bereiden.

Wat is Nice Cream?

Deze ijstraktatie is gemaakt van slechts één basisingrediënt: bevroren banaan. Ideaal op warme dagen, voor kinderen én volwassenen, en een perfect alternatief voor traditioneel ijs. Geen toegevoegde suikers of onnodige verpakking – wél smaak, plezier en verkoeling!

Voeg eventueel fruit, noten, plantaardige melk of cacao toe voor variatie. Het is 100% plantaardig (tenzij je zuivel toevoegt), supermakkelijk te maken en zó klaar.

Een verfrissende en gezonde traktatie die je in slechts enkele minuten kunt bereiden. 😋 🍦🍧🍨

💡 Pro tip: gebruik overrijpe bananen die anders weggegooid worden. Perfect rijp = extra zoet!

De Basis:

  • (Biologische) rijpe bananen 🍌
  • Een scheutje citroensap (optioneel) 🍋
  • Eventueel biologische plantaardige- of koemelk 🥛

In een handomdraai Nice Cream maken:

  • Voor een volle kop Nice Cream snijd je twee rijpe bananen in dikke plakken. Schik ze op een bord of, nog eenvoudiger, in een grote bak die bestand is tegen lage temperaturen. Spreid de plakjes goed uit elkaar en plaats ze vier uur in de vriezer. 🧭
  • Mix ze vervolgens in de blender tot je een glad mengsel krijgt. Voeg eventueel een scheutje citroensap toe en je heerlijke basis is klaar om aangepast te worden! 🥣

Ideeën voor Toppings: 🍨

  • 🍓 Fris fruitig – Basis Nice Cream + aardbeien en rode bessen: Voeg een (zelfgemaakte) coulis van rood fruit toe en garneer met enkele bosbessen en muntblaadjes voor een supervers resultaat.
  • 🥜 Pindakaas power – Basis Nice Cream + cashewmelk en een eetlepel pindakaas: Voeg een coulis van gezouten boterkaramel en pindachips toe en geniet meteen van je peanut butter Nice Cream!
  • 🍫 Choco-droom – Basis Nice Cream + amandelmelk en een eetlepel cacaopoeder: Versier alles met een coulis van pure chocolade of praliné. Voeg als topping een toefje (vegan) slagroom en chocoladeschilfers toe.

Extra Tips:

  1. Vooruit plannen: Bevries altijd een paar bananen zodat je op elk moment Nice Cream kunt maken.
  2. Textuur verbeteren: Voeg een beetje plantaardige melk toe als het mengsel te dik is om te blenden.
  3. Probeer kruiden: Een snufje kaneel, vanille-extract, of zelfs een beetje gember kan je Nice Cream een unieke smaak geven.
  4. Gezonde vetten toevoegen: Avocado of kokosolie kunnen de textuur nog romiger maken zonder de gezonde factor te verliezen.
  5. IJsvormpjes gebruiken: Giet het mengsel in ijsvormpjes voor individuele porties die je later kunt eten.

Probeer deze tips uit en maak je eigen unieke creaties. Veel plezier met experimenteren! 🍦

Wat is jouw favoriete Nice Cream-combinatie? Deel ‘m in de reacties! 👇
Of probeer deze zomer eens een Nice Cream-proeverij – met het hele gezin!

Tip Verfrissing zonder Verspilling

Verfrissing zonder Verspilling

/0 Reacties/in , , /door

Verfrissing zonder Verspilling☀️💦

Korte quiz!

(Schrijf je antwoorden op je uitwisbare kladblok of maak notities in je telefoon/laptop)

  1. Hoeveel liters (drink)water bevat een zwembad in de tuin (gemiddeld)?
  2. Hoeveel extra liters water verbruiken we in de zomer voor verkoeling (vaker douchen of op een andere manier ons lichaam koelen)?
  3. Hoeveel liters drinkwater gebruiken we voor de tuin in de zomer?

Antwoorden

  1. Een gemiddeld tuinzwembad kan ergens tussen de 7.000 en 100.000 liter water bevatten, afhankelijk van de grootte en diepte.
  2. In de zomer kunnen mensen ongeveer 50 tot 100 liter extra water per dag gebruiken door vaker te douchen of andere vormen van verkoeling. Over een periode van drie maanden kan dit oplopen tot 4.500 tot 9.000 liter extra waterverbruik per persoon.
  3. Voor een gemiddelde tuin van 100 vierkante meter kan het waterverbruik in de zomer oplopen tot ongeveer 10.800 liter per seizoen, afhankelijk van de specifieke omstandigheden en besproeiingsgewoonten. Het werkelijke verbruik kan variëren, maar dit geeft een idee van de hoeveelheden die betrokken zijn bij het besproeien van een tuin.

Hoeveel antwoorden had je goed? 👀

Uiteraard zijn alle antwoorden op deze vragen een ruwe schatting en het werkelijke extra verbruik drinkwater kan variëren afhankelijk van individuele gewoonten en omstandigheden. Maar het blijven indrukwekkende (en zorgelijke) cijfers. We staan er niet altijd bij stil, zeker niet in een waterrijk land als Nederland, maar (drink-)water is een kostbare grondstof waar we bewust mee moeten omgaan. Want elke druppel telt en kan helpen om een positieve impact te hebben op het milieu, onze leefomgeving en onze portemonnee. 

Maar hoe vind je verkoeling zonder teveel waterverbruik of verspilling op de hete zomerdagen? Daar hebben we een aantal tips voor!

Binnen het huis

  • Zonwering: Sluit gordijnen, jaloezieën of gebruik zonwering om direct zonlicht buiten te houden en de binnentemperatuur lager te houden.
  • Natuurlijke ventilatie: Open ramen en deuren in de ochtend en avond om koele lucht binnen te laten en sluit ze overdag om warmte buiten te houden.
  • Ventilatoren: Gebruik plafondventilatoren om de luchtcirculatie te verbeteren en je koeler te voelen zonder de airconditioner te gebruiken.
  • Luchtbevochtiger: Gebruik een luchtbevochtiger om de luchtvochtigheid te verhogen, wat kan helpen om je koeler te voelen.

Buiten het huis

  • Schaduw: Plant bomen of gebruik schaduwdoeken om schaduwrijke plekken te creëren waar je kunt zitten en afkoelen zonder direct zonlicht. Wist je dan 1 boom gelijk is aan 10 airco’s?
  • Waterinstallaties: Kleine waterpartijen zoals een vijvertje in de tuin kunnen helpen de omgevingstemperatuur te verlagen door verdamping, zonder dat veel water nodig is.
  • Koude en vochtige washand of handdoek: Plaats een koude of vochtige handdoek of washandjes op je polsen, nek of voorhoofd voor directe verkoeling.

Waterbesparende verkoelingstechnieken

  • Slim douchen: Sta één minuut onder een koele douche. Dit bespaart water en koelt je direct af.
  • Opvangsystemen voor regenwater: Installeer opvangsystemen voor drink- en regenwater en gebruik dit water voor het besproeien van je tuin of voor andere binnen- en buitenactiviteiten.
  • Waterpret:
    • In plaats van een zwembad in de tuin op te zetten, ga liever naar een zwembad of vind een natuurlijke zwemvijver (gratis). Zie links hieronder.
    • Toch verkoelen in de tuin? Een voetenbadje is ook heerlijk!
    • Laat kinderen lekker spelen met natte sponzen of een kleine waterbak. Trek ze een t-shirt aan. Een nat shirt is heerlijk verkoelend!
    • Willen de kinderen toch echt een zwembad? Vraag een paar buren om samen te doen. Zo heeft niet iedereen een zwembad, maar kun je met een aantal gezinnen er samen één delen! Gebruik opblaasbare kinderzwembaden of voetenbaden die minder water verbruiken dan een volwaardig zwembad. Installeer bij een groter (gedeeld) zwembad een filterpomp. Dan bespaar je heel veel water!
      Ongeacht het formaat van het zwembad: hou het water schoon, zodat je het niet hoeft te verversen, bijvoorbeeld door een voetenbadje voor het zwembad te zetten, zodat er geen viezigheid in komt. Wordt het water vies? Kijk of je het schoon kunt maken met een netje. Even zeven kan al wonderen doen!
  • Watergebruik minimaliseren: Gebruik een tuinslang met een sproeikop die je kunt aanpassen om minder water te gebruiken voor koeling of besproeiing.

Algemene tips

  • Hydratatie: Blijf gehydrateerd door voldoende water te drinken. Dit helpt je lichaam beter te koelen.
  • Kleding: Draag lichte, ademende kleding gemaakt van natuurlijke vezels zoals katoen of linnen.
  • Timing van activiteiten: Plan inspannende activiteiten in de vroege ochtend of late avond wanneer het koeler is.

Door deze methoden te combineren, kun je effectief afkoelen tijdens warme dagen zonder onnodig veel water te verspillen.

Lokale zwermbaden en natuurlijke zwemvijvers: https://zwemindex.nl/apeldoorn
Gratis zwemwater vinden: https://www.zwemwater.nl/

Is it Friday yet?

/0 Reacties/in /door

Is it Friday yet?

Een borreltje om het weekend te vieren, of om cadeau te geven voor een speciale gelegenheid, er is altijd een goede reden om een heerlijke likeur of sterke drank te kopen (of om het zelf te maken)! 🍸

Drink met mate

Oké, nu begint het te lijken alsof we een stel alcoholisten zijn! 😅 Wees gerust, ons joviale team houdt weleens van een borreltje, en we wilden toch wel deze serie nog even uitbreiden met de sterkere drankjes. Maar natuurlijk geldt daarbij als eerste tip: Reduce … en Refuse! Drink met mate, dus. 😉

  • Gezondheid eerst: Net als bij voedsel, kies voor likeuren en digestieven zonder kunstmatige smaakstoffen, conserveringsmiddelen en toegevoegde suikers.
  • Mate houden: Geniet van je drankje, maar drink met mate om zowel je gezondheid als je ecologische voetafdruk te beperken.

Milieuimpact

Net als bij wijn en bier (zie eerdere tips) hebben teelt, verpakking en vervoer allen invloed op de totale klimaatimpact van digestieven en likeuren. Dit maakt dat er geen makkelijke manier is om duidelijk aan te geven welke likeuren en sterke dranken het meest klimaatvriendelijk zijn. En helaas hebben we in Apeldoorn nog geen “Limoncello- of whiskey tap” gevonden 🤪 of een lokale distilleerderij/stokerij waar je je aankopen kunt doen in herbruikbare/statiegeld flessen (#hint voor lokale ondernemers 😄). Hieronder geven je een paar tips waar je op kunt letten voor een milieuvriendelijkere keuze:

Minimaliseer transportimpact

  • Lokaal geproduceerd: Berperk je milieu-impact door lokaal geproduceerde dranken te kopen. Of uit de streek.
  • Lokaal kopen: Koop niet alleen lokaal geproduceerde likeuren, maar koop ze ook lokaal om CO2-uitstoot van transport te verminderen.

Kies voor duurzame productiemethoden

  • Biologisch & keurmerken: Koop biologische likeuren met keurmerken zoals (EU-)biologisch, EKO of Demeter. Deze geven aan dat bij de teelt van de grondstoffen geen kunstmest en chemisch-synthetische bestrijdingsmiddelen worden gebruikt. Topkeurmerk Fairtrade stelt strenge eisen aan onder meer werkomstandigheden, eerlijke(re) betaling aan werknemers en boeren, naast milieu-eisen.
  • Kleine, ambachtelijke producenten: Steun kleine distilleerderijen die gebruik maken van duurzame methoden, zoals het minimaliseren van water- en energiegebruik.
  • Stoken op zonne-energie: Zoek naar distilleerderijen die gebruik maken van zonne-energie of andere hernieuwbare energiebronnen.
  • Educatie en bewustwording: Lees en leer meer over de herkomst van je drankjes. Ondersteun merken die transparant zijn over hun productieprocessen en milieu-impact.

Gebruik herbruikbare verpakkingen

  • Herbruikbare flessen en vaten: Zoek naar distilleerderijen die aanbieden om je flessen opnieuw te vullen. Dit vermindert afval en bespaart grondstoffen. (Helaas hebben we deze in Apeldoorn nog niet gevonden).
  • Gerecycled glas: Kies merken die gebruik maken van gerecycled glas voor hun flessen. Naast dat het gewicht en de inhoud van een fles ook meewegen in de duurzaamste keuze, maakt het voor het klimaat ook een verschil hoeveel gerecycled glas de fles bevat. Groen glas bevat een veel hoger percentage (ongeveer 75 procent) gerecycled glas dan wit glas (ongeveer 40 procent).

Let op kleurstoffen

Een andere tip is om dranken te kopen met zo min mogelijk chemische toevoegingen en kleurstoffen. Denk aan Flügel (E122) of Blue Curacao (E133) of Bols (E123)… Het glazuur springt onze voorzitter al van de tanden als ze aan de kleur van de drankjes denkt! Haar tip: maak zelf je likeurtje!

Zelf maken

  • DIY kits: Kits van het merk Pineut zijn geweldig om je eigen unieke drankjes te creëren zonder onnodige toevoegingen.
  • Seizoensgebonden ingrediënten: Maak je eigen likeuren en digestieven met seizoensgebonden en lokaal verkrijgbare ingrediënten die je met je eigen verpakking koopt. Gebruik daarbij herbruikbare potten en verse, biologische kruiden en specerijen.

Lokale productie

Yes! Ook in Apeldoorn worden likeurtjes en andere sterke dranken geproduceerd!

When life gives you lemons… Make limoncello!

Dat doen minstens 2 distilleerderijen in Apeldoorn!

  • Onze “coup de coeur 💛”: Amante Limoncello, ambachtelijk gemaakt met biologische citroenen. Fatto A Mano – Met de hand gemaakt.
  • Ook Jack en André, van Puur Smaack, maken o.a. Limoncello (ecologisch, ambachtelijk, zonder toevoegingen) in Apeldoorn. En als zero wasters zijn we natuurlijk gecharmeerd door dit verhaal:
    “De mannen van Puur Smaack gebruiken de schillen van de citrusvruchten dus voor hun likeuren, maar wat doen ze met al het fruit? “De sinaasappels komen wel op op zondagmorgen, als jus d’Orange bij het ontbijt”, zegt André. “Het citroensap leveren we aan IJskaffee De Kei, die er citroenijs van maakt. En het mandarijnsap gaat naar Zenith, die het gebruikt in een dessert”, zegt Jack. “Zo snijdt het mes aan twee kanten”, aldus André.“(Bron: Indebuurt)
    Daar worden niet alleen Limoncello en andere likeuren (zoals kersenlikeur en droplikeur) gemaakt, maar er worden ook bijzondere producten ontwikkeld, zoals een mooie zachte whiskey gemaakt op basis van Veluwse Schavuyt bieren uit Apeldoorn, verkocht in een eikenhouten vaatje. 🥃

Door deze tips te volgen, kun je niet alleen genieten van heerlijke likeuren en digestieven, maar ook je impact op het milieu beperken. Proost op een groenere toekomst! 🍸🌱

Tip Low impact duurzame zonnebril

Low impact zonnebril

/0 Reacties/in , /door

Low impact zonnebril 😎🌞

Zonnebrillen zijn dé zomeraccessoire. Maar wist je dat veel mensen een zonnebril kopen op uiterlijk en prijs, zonder na te denken over de bescherming of de milieu-impact? Volgens onderzoek koopt meer dan de helft van de mensen hun zonnebril bij een modewinkel of online shop, niet bij een opticien. En die ‘fast fashion’ zonnebrillen zien er misschien leuk uit, maar zijn vaak niet veilig voor je ogen — én verre van duurzaam.

Waarom UV-bescherming belangrijk is

Net als je huid, hebben je ogen bescherming nodig tegen de zon. Goedkope zonnebrillen bieden vaak onvoldoende UV-bescherming, wat je ogen onbewust blootstelt aan schadelijke straling. Dit kan leiden tot oogaandoeningen zoals staar, netvliesbeschadiging of zelfs verslechterd zicht op de lange termijn. Dus: een zonnebril zonder 100% UVA- en UVB-filter? Gewoon niet doen!

De milieu-impact van zonnebrillen

Zonnebrillen bestaan uit verschillende materialen zoals plastic, metaal en glas. Die combinatie maakt ze lastig te recyclen. En omdat veel goedkope brillen snel beschadigen of kapot gaan, eindigen ze vaak als afval. Tel daarbij op dat elk montuur weer nieuwe grondstoffen en energie kost om te maken… en je snapt dat het tijd is voor bewustere keuzes.

Tips voor een duurzame zonnebril

  • Koop minder: hoe minder zonnebrillen je bezit, hoe kleiner je impact.
  • Ga voor kwaliteit: kies voor een tijdloos, stevig montuur dat jaren meegaat.
  • Let op de UV-bescherming: ga altijd voor een bril met 100% UVA- en UVB-filter.
  • Kies duurzame materialen: monturen van metaal, bamboe of gerecycled acetaat (plastic) zijn duurzamer dan goedkoop plastic.
  • Support duurzame merken: er zijn merken die brillen maken van oceaanplastic, gerecyclede visnetten of zelfs oude cd’s.
  • Brildrager? Kies een clip-on of overzetzonnebril in plaats van een aparte zonnebril op sterkte.
  • Laat je zonnebril repareren bij schade (check of je opticien reparaties aanbiedt!).
  • Glazen bekrast? Laat ze vervangen in plaats van een hele nieuwe bril te kopen.
  • Lever oude brillen in bij je opticien — sommige winkels verzamelen ze voor recycling of hergebruik (bijv. voor hulporganisaties in het buitenland).
  • En: raak je bril niet kwijt! Gebruik een brillenkoordje of etui als je op pad gaat.

Extra zomerproof tips

  • Vermijd zonnebrillen met spiegelen of gekleurde glazen zonder keurmerk; deze lijken donker maar beschermen niet automatisch beter.
  • Op vakantie? Laat je zonnebril niet achter op het strand of in de natuur.
  • Check tweedehands winkels of vintage shops — daar kun je soms echte pareltjes vinden, én het is circulair.

Tot slot

Een duurzame zonnebril is beter voor je ogen én voor de planeet. Maak er een bewuste aankoop van, zorg er goed voor, en gebruik hem jaar na jaar opnieuw. Duurzaam is niet saai — het is stijlvol, slim én futureproof! 💚

Met dank aan Zero Waste Apeldoorn modellen Ingrid, Eefje & Joep, Tiphaine 😎
Tip Biertje Duurzame bieren Zero Waste Apeldoorn

Biertje?

/in /door

“Héééy, biertjuh?” 🍺

Onze Française is een echte wijnliefhebber, maar onze voorzitter geniet zo nu en dan ook wel van een (speciaal)biertje. Helaas heeft bier, net als wijn, een aanzienlijke milieu-impact.

Milieu-impact van bier

  • Waterverbruik: Voor 1 liter bier is tussen de 4 en 7 liter water nodig.
  • Hop en ingrediënten: De meeste hop, die vaak niet biologisch wordt geteeld, wordt geïmporteerd uit het buitenland.
  • Transport: Het vervoer van glazen flesjes veroorzaakt de nodige CO2-uitstoot.
  • Kleine brouwerijen: Hoewel je denkt dat speciaalbier van lokale kleine brouwers duurzamer is vanwege minder transport, hebben juist kleine brouwerijen vaak een minder efficiënt energie-, grondstoffen- en waterverbruik. Bovendien gebruiken ze vaak flesjes zonder statiegeld.

Tips voor duurzamere bieren

Wil je toch af en toe genieten van een biertje? Er zijn gelukkig duurzamere keuzes die je kunt maken:

  • Gulpener: Deze Nederlandse brouwer verbouwt zijn eigen hop, gebruikt water uit eigen bronnen en koopt andere grondstoffen bij lokale boeren.
  • Oedipus, Bird Brewery, De Leckere en Lowlander: Deze brouwerijen dragen elk op hun eigen manier bij aan duurzaamheid. Ze gebruiken geen fossiele brandstoffen, gebruiken biologische ingrediënten, verwerken restproducten in hun bier, of compenseren door bomen te planten of aan goede doelen te doneren.
  • Instock: Dit merk maakt bier van reststromen zoals brood en aardappels. De bierbostel (restproduct van het brouwproces) wordt weer gebruikt om granola te maken, wat voedselverspilling tegengaat. Wist je dat we bij de Zero Waste Picknick tijdens de Zero Waste Week 2021 heerlijk brood hebben gebakken van bierbostel van de Apeldoornse brouwerij Puik? Meestal wordt bierbostel als veevoer gebruikt, maar je kunt bij een plaatselijke brouwerij vragen of je de bostel mag gebruiken om zelf heerlijk en voedzaam brood te bakken.
  • Zie ook: lokale brouwerijen hieronder.

Verpakking en hergebruik

Volgens Milieu Centraal zijn glazen statiegeldflesjes de meest milieuvriendelijke verpakking voor bier. Een statiegeldflesje kan wel 40 keer opnieuw gevuld worden, wat grondstoffen, energie en afval bespaart. Koop je een bier onderweg, kies dan een blikje als je geen glazen flesje met statiegeld kunt inleveren. Glazen flesjes voor eenmalig gebruik scoren slechter dan blik. Wist je dat de impact van 5 statiegeldflesjes Nederlandse pils is vergelijkbaar met 1 speciaalbiertje uit Italië zonder statiegeld?

Aanbevelingen

  • Kies voor bieren met eerlijke certificeringen: Let op keurmerken zoals EKO, fairtrade, of biologisch gebrouwen bier.
  • Verpakking: Drink bier van de tap, of uit blik/glazen flesjes mét statiegeld.
  • Energieverbruik: Kies voor brouwerijen die gebruik maken van duurzame energiebronnen.
  • Lokale brouwerijen: Koop je bier rechtstreeks bij de brouwer, of kies voor een lokale bier. In Apeldoorn kun je terecht bij Puik Bieren, De Vlijt en Het Achterom (APDTJE). In Deventer staat de brouwerij van DAVO.
  • Tapbier: Liever proeven van meerdere merken van de tap? Een fust is duurzamer dan flesjes of blikjes, dus een goede én duurzame reden om je biertje in de kroeg te drinken met je vrienden!
  • Glazen en herbruikbare bekers: Als je een feestje organiseert, gebruik dan glazen of herbruikbare bekers in plaats van wegwerpbekers.

Door bewustere keuzes te maken, kun je genieten van een biertje met een lagere milieu-impact. Proost! 🍻

Zero waste sapjes

/0 Reacties/in /door

Vitamineboost tegen winterkwaaltjes, toe aan een sapkuur boordevol vitamines, of gewoon zin in een heerlijke dorstlesser, kies voor zero waste sappen!
Met een slowjuicer maak je in een mum van tijd gezonde, verse, zero waste sapjes!

Waarom de keuze voor slowjuicer boven een sapcentrifuge?

🥬 De slowjuicer perst langzaam het sap van groente en fruit uit, waardoor het sap geconcentreerder is. Bij een sapcentrifuge wordt het sap gescheiden van het pulp door centrifugerende krachten. Het sap uit een sapcentrifuge is daardoor helder en bevat minder vezels. Met een slowjuicer krijg je geconcentreerd sap met meer vezels.

🍎 De slowjuicer is ook geschikt voor zachte vruchten zoals bananen, bladgroenten zoals spinazie en harde noten.

🥕 De slowjuicer is wel een stuk duurder bij aanschaf dan een sapcentrifuge, maar check eerst het aanbod in lokale kringloopwinkels of (op relatief klein afstand) op Marktplaats!

🥦 Een ander alternatief voor de slowjuicer (of sapcentrifuge) is om een blender te gebruiken en smoothies i.p.v. sapjes te maken! Ook weer super gezond!

Tips om je slowjuicer afvalvrij en duurzaam te gebruiken:

🥒 De pulp wordt in een apart bakje opvangen, deze kun je nog een keer door de slow juicer doen zodat echt al het sap eruit komt.

🍐 De (droge) pulp kun je gebruiken om een groente bouillon te maken

🍅 Koop bij voorkeur biologische groenten en fruit, verpakkingsvrij, in het seizoen en lokaal geteeld. Plaats een emmer/teiltje in je gootsteen en vang al het water op dat anders verloren gaat, als je je groenten en fruit afspoelt.

🥕 Spoel het apparaat af met alleen koud water. Warm water en/of zeep zijn niet nodig. Let wel op dat je een goede (schone) afwasborstel gebruikt om alle restanten groenten/sap te verwijderen.

🍎 Vind je het fijn om het sapje met een rietje te drinken, gebruik een herbruikbaar rietje (RVS of bamboe).

🍇 Voeg verse kruiden en specerijen toe aan je sapjes voor extra smaak en een vitaminen-boost!

Je kunt zelf gaan experimenteren en de smaken variëren met verschillende combinaties fruit en/of groenten, of sapjes recepten zoeken op het internet als je liever niet improviseert.

Zie hieronder een van onze favoriete recepten, voor een pittige afvalvrije vitamineboost in de winter. 🥕🍊🍹🤪

Pink-Purple juice 💜💕

  • 2x grote winterpeen uit NL
  • 2x rode biet uit NL
  • 3x sinaasappel (Spanje)
  • 1 stuk (2cm) verse gember
  • 1 stukje (0,5cm) verse kurkuma

Santé! 🍹

Wat is je favoriete groenten/fruit combinatie voor een heerlijk sapje? Deel het in de commentaren 🍅🥕🍎🥒👇

Water bij de wijn

/0 Reacties/in /door

“One wine a day, keeps the doctor away” 🍷🍾

Of dit gezegde echt verantwoord is, is de vraag; maar als Française is Zero Waste Apeldoorn-oprichter Tiphaine natuurlijk geneigd te denken dat het wel klopt. 🙂 #levendbewijs

Wijn & wijnflessen hebben helaas wel een grote milieu-impact!

De meeste flessen zijn van glas gemaakt: zwaar en voor eenmalig gebruik. Maar flessen van plastic zijn niet veel duurzamer en vaak niet gerecycled (naast dat de kwaliteit van de wijn sneller achteruitgaat in plastic). Nog erger zijn de zogenoemde van ‘papier’ gemaakte pakken wijn: trap hier niet in! Niets is minder waar: de buitenkant is wel van papier, maar met een binnenzak van plastic én aluminium! Niet te recyclen!

Teelt, verpakking en vervoer hebben allen invloed op de totale klimaatimpact van wijn. Andere factoren, die soms van jaar tot jaar wisselen, zoals weersomstandigheden, bodemomstandigheden, het energiegebruik van de machines en het druivenras, wegen ook mee voor het klimaat. Dit maakt dat er geen makkelijke manier is om zelf te ontdekken welke wijn het meest klimaatvriendelijk is.

Water bij de wijn doen we liever niet letterlijk, wel figuurlijk: als je graag wijn drinkt, zijn er gelukkig een paar dingen waarop je kunt letten om je milieu-impact te beperken.

Afstand versus verpakking

Volgens Milieu Centraal weegt voor het klimaat de afstand minder zwaar dan de verpakking. Zo heeft Italiaanse wijn – in een glazen fles die per vrachtwagen wordt vervoerd – een meer dan twee keer zo hoge klimaatimpact als een wijn uit Australië – in een bag-in-box die per schip komt.

  • Gewicht: Bij wijn in glazen flessen hangt de klimaatimpact af van het gewicht van de fles en het aandeel gerecycled glas dat gebruikt is. Hoe lichter de fles, hoe minder brandstof nodig is om de wijn te vervoeren. Wist je dat de klimaatimpact van mousserende wijn meestal groter is dan andere soorten wijn? Dat komt doordat wijn met bubbels in zwaardere flessen verpakt is om de druk van het koolzuurgas aan te kunnen.
  • Gerecycled glas: Naast dat het gewicht en de inhoud van een fles ook meewegen in de duurzaamste keuze, maakt het voor het klimaat ook een verschil hoeveel gerecycled glas de fles bevat. Groen glas bevat een veel hoger percentage (ongeveer 75 procent) gerecycled glas dan wit glas (ongeveer 40 procent).
  • Bulk: De minste klimaatimpact heeft wijn die als bulk naar Nederland vervoerd is en pas hier verpakt wordt. Dit gebeurt slechts met 10 procent van de in Nederland gekochte wijnen.
  • Gebotteld: Koop liever wijn uit Europa dan uit verre landen of andere continenten als het al in het land van herkomst verpakt is en in de fles wordt vervoerd. Helaas kun je niet altijd eenvoudig op het etiket zien waar de wijn verpakt is.
  • Wijn uit de lage landen: Maar wist je dat er ook wijngaarden zijn in Nederland? Ook gewoon in Twello: Buitenpost! 😉
  • Eigen verpakking: Als je het kan vinden, koop dan wijn rechtstreeks in je eigen fles bij een wijntap. Hoe goed dit ook klinkt: er is helaas geen wijntap te vinden in Apeldoorn.
  • Statiegeld: Wijn in statiegeld flessen klinkt als een perfecte oplossing toch? Ook Ilja Gort is er voorstander van! Dit wordt helaas nog maar kleinschalig gedaan. Gelukkig is er Pieter Pot: via hun online winkel verkopen ze (biologische) wijn in herbruikbare flessen met statiegeld! En natuurlijk Retour de France: oprichter Huub weet alles van wijn verkopen in statiegeldflessen, hij heeft het zelfs voor Pieter Pot bedacht. Nu doet hij dit via zijn eigen bedrijf, met Franse wijnen. 🥳

Keurmerken

Koop biologische wijn met keurmerken zoals (EU-)biologisch, EKO of Demeter. Deze geven aan dat bij de teelt van de grondstoffen geen kunstmest en chemisch-synthetische bestrijdingsmiddelen worden gebruikt. Topkeurmerk Fairtrade stelt strenge eisen aan onder meer werkomstandigheden, eerlijke(re) betaling aan werknemers en boeren, naast milieu-eisen.

Vega(n) wijn

Wist je dat wijn vaak geklaard wordt met eiwit (van eieren of uit melk) om de vertroebelende deeltjes in de wijn te laten zakken? Om de wijn te filteren, worden door veel wijnmakers nog producten met een dierlijke oorsprong gebruikt, zoals varkensvet, visslijm en gelatine. Vegan is de wijn hierdoor dan dus niet. Gelukkig gebruiken steeds meer wijnmakers tegenwoordig niet-dierlijke producten met hetzelfde effect, zoals bentoniet klei.

Bonus Tip

Een wijnfles met een schroefdop zou minder milieubelastend zijn omdat aluminium goed te recyclen is. Koop je liever wijnflessen met een kurk? Let dan op dat het geen plastic ‘kurk’ is, maar een echte kurk, het liefst met het FSC-keurmerk. Hergebruik de kurken met (oude) houten spiesstokken om naamkaartjes te maken voor de (moes)tuin. Of je kunt de kurken mulchen en in de tuin strooien, of ze (in stukjes) op je composthoop gooien, maar niet in de GFT.
Hier nog meer ideeën: wat te doen met kurken.

Tag Archief van: tips

Niets gevonden

Uw zoekopdracht leverde helaas geen artikelen op